Auraicept na nÉces edited from the Book of Uí Mhaine
About
| Manuscript: | Book of Uí Mhaine |
| Siglum: | RIA MS D ii 1 |
| Date: | 1390s |
| Annotation: | This text has not been lemmatized or analyzed morphologically. |
| Editor: | Engesland, Nicolai Egjar |
This edition is currently being proofed (October 2025). Please get in touch before citing from it.
Column B
As-berat tra augtair na nGoedel comat hi ◌◌◌◌◌◌◌ in berla Fene.i. Feniusa.i. gnim n-ingnad ◌◌◌◌ daenibh n-indligtech.i. i ffiadnaise de for-coemnacair isin doman.i. cumdach Tuir Nemruaid. In Nemruadh hi-sin trenfer side, sil Adaim uili isin n-aim◌◌◌.i. Nemruadh mac Cuís meic Caim meic Noe. Ni ◌◌◌ oenri isin domun co h-aimsir Nin meic Peil acht comarlig◌◌◌isigh batar gu sin anall.
IN ceit `rig´ ro gab in bith,
◌◌◌◌ a detli ⁊ a dath.
Nin meic Peil ba bind a guth,
◌◌◌◌aoind uasin cath.
Column A
isin domuin ⁊ ba he in dara comarlig .uii.-mogat Nemruadh. Trenfear iarum in Nęmruadh sin ⁊ fer an oc ṡelg ⁊ oc fiadach ⁊ occ airrcessaib ⁊ oc urindell ⁊ no bidh socaíde do dainib ica lenmain co naba lia comba nertmaire oldas cach samlaidh.
Gonidh din d〈o〉 -rimmart na da fer .uii.-mogat sin in aencomairle
la brathair no la h-ua a brathair a athar no
la Fallec mac Ragu meic Eber in aralib lebraib la Fallec mac Eber meic Sale meic Arefaxat meic Seimh meic Noe ⁊ ba he side in dara comarligh .lxx. go sin anall.
As-beir-seom iarum.i. Nemruad comad aencomarligh ⁊ oenimtuissig do
ib uile in Fallec
at-cota-som da n-indisin. As-bert dano iar suidiu combadh a ainm-seom for-beith in gnim sin go brath. Ad-rodmas do-som sin.
Treda dano ara ndernadh la claind Adhaim ar uamun di
lend mo
ri doridisi ⁊ do dul doib ina corpaib for nem de thalmain.i. do erdarcugudh a n-anma dara n-eisi. Conad e sin as-bert Ri nime fria muindtir: Uenite ut uideamus ⁊ confundamus lingas eorum .i. Tigidh co faiceam ⁊ co mbuaidrem a tęngtha. Ba mor tra cumachta sil Adhaim ⁊ a nert isin aimsir sin oc denum in Tuir co na fetatar co mbeth cumachtu Ri nime uasu in co ro mescad umpu iarum a mberla co nar aithin nęch dib berla araile no co ro mescad umpu a n-oenberla ar ni rabi acht oenberla accu ar tus.i. Gartigern.
IN tan as-bered nec dib fri araile tuc cloith dam is crand
do-bered do. Do-la
tar tra filidh asin Sceithia reib cianaib.i. fada iarsin co tancadar iarsna gnimaibh-sea da ḟoglaim na mberla ocon Tur uair do-ruimnatar magen as ra fodailtea ⁊ in n-airnechta na h-ilberla do sil Adhaim batar and in comlaithius.
Filidh do-radh friu.i. ara raibi filidecht oscardha accu cen
co raba
filidecht eladnach no is filidecht eladnach ro bi acu in tan sin ⁊ iar tain a-richt filidecht oscardha ⁊ is i side do-gníat na filidh Goedelacha.
Do-lotar iarum go Magh Senair.i. magh in ro-cumdacht in Tor
u fir .lxx. a lin na filed.i. i Maigh
Ucna no Luchna in tshenrot in iarthar deiscírt Maige Senair.i. fer cacha berla ⁊ tri suidh.i. suidh cacha primberla.i. Ebra ⁊ Grec ⁊ Ladin. Ceitri berla .xx. cona n-athgabail fein as cach berla dib sin issed ro fodhladh and.
Fenius Farrsaid tra a tuisęch, mac Eogain meic Gluinfind meic Laimfind meic
Ethoir meic Agnomain
meic Cham meic Buidb meic Semhair meic Mair meic Etheac meic Airtecht meic Aboid meic Aoir meic Sera meic Seth meic Sru meic Esru meic Boid meic Riafaid meic Gomeir meic Ianen meic Iafeth meic Noe meic Laimęch meic Matusalah meic Enoc meic Iareth meic Malalel meic Cainen meic Enos meic Set meic Adhaim meic De bi.
Ba suid side isna tri primberlaib cid riasiu thisad atuaidh
asin Sceithia. O na
◌◌◌◌◌ iarum Feinius comlainius na n-ilberla ocon Tur fodaile a scola ⁊ a descipul uadh fo cricha ⁊ cendatcha fer talman ◌◌◌◌◌◌ o foglaim na n-ilberla ⁊ ros n-othrastar Feinius ◌◌◌◌◌◌◌◌◌ cen batar ocon ḟoglaim.i. .uii. mbliadna ⁊ tri ◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌ a ngressa conad .x. mbliadna samlaid. ◌◌◌is Feinius fein ocon Tur in airet sin co tancatar cui ◌◌◌◌◌◌◌◌◌ ara. Conid he sin as-beir-seom i cuirp in liubair: ◌◌◌◌◌◌◌◌ iar scailiudh doib on Tur for cach leth ro tei◌◌◌◌◌◌◌◌◌ . As-berat ind augdair ni boi nęch do claind ◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌ meic Noe dia ro genetar Greic ⁊ dia ro chiu ◌◌◌◌◌ ◌◌ ◌◌◌dach in Tuir ⁊ badar sil Noe arcena.
B◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌ bai isin domun re cumdach in Tuir.i.
berla
◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌ Ebra acht berla Adhaim.i. Gartigernd ⁊ is ◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌le conid e sil la muindtir `nime ´ .i. marre ◌◌◌◌◌◌◌. Berla Ebra dano cia o ra-h-ainmniged? Nī.
Column B
Eber
ainm
in
dara
comlearda
.lxx.
ro-boi
ic
denum
in
Tuir
⁊
is
aice
oenur
do-ruaraid
in
berla
do-rorait
Dia
do
Adam.
Conid
de
sin
do-gairther
in
berla
Ebraide
no
Abramda.i.
berla
nEbraide
insen.
Iar
tiachtain
tra
dona
deisciplaib
on
foglaim
⁊
iar
taisbęnadh
a
ngressa
⁊
a
cuarta
do
Feinius
is
and
sin
con-atgetar
gosin
suidh
do
Grecaibh
berla
na bet〈h〉
ac
neoch
ele
do
tebe
doib
as
na
ilberlaib
sin
acht
comad
aco-som
a
n-aenur
no beth
in
berla
sin.
Conid
ar
sin
tra
ar-rict
doib
a
mberla
tobaide
cona
fortormaigib.i.
berla
Fene.i.
brethemnas
⁊
iarmberla.i.
dano
⁊
tra
⁊
immorro
⁊
.i.
⁊
berla
n-airberta.i.
iarmberla
nama,
ar
do-ranic
berla
n-airberta,
ut
est
cim
uim
oll
as
nuim
hipuin
crin
puinc
puincre
degoir
⁊
berla
n-etarscartach
et
ir
fedaid
airegdaib
ind
Oguim.i.
ut
est
ros .i.
ros
lín,
ros
uisce,
ros
caillęd,
amal
do-rind
isin
Duil
Feada
Maír
⁊
berla
na
filed
asa n-acallad
cach
dib
araile
⁊
a
n-g〈n〉
athberla
fo-gni
do
chach
et
ir
firu
⁊
mna. Goedel mac Ethoír meic Thoi meic Buidb meic Baracain
do Greca
ib in dara sui ro bi i comaitecht Feniusa is uadh ro h-ainmniged Goedelg.i. elg airderc insain.i. Goedel ros-irdarcaid. Goedel Glas dano mac Agnomen no Angein meic Gluinfind meic Laimfind meic side brathar athar do Feinius ⁊ ba suide dano conid e do-rathlaigh a mberla go Goedel mac Ethoir conid Goedel m o Goedel mac Agnomen ⁊ Goedelg o Goedel mac Etheoir. Berla Fene ar-richt sund ⁊ iarmberla.i. Iar mac Etheoir ar-ranic. Feinius Farsaid tra ⁊ Iar mac Nema ⁊ Goedel mac Etheoir ar-rancatar na berla seo icon luc sainriudach dianadh ainm Athena Ciuitas.i. cathair. IT e so sis anmand na da cenel .lxx. o ra-foglaintea na h-ilberla.i. Beithin, Sceithin, Scuit, Guit, Gaill, Germain, Point, Poimpil, Moid, Moirnd, Luind, Scill, Luigoin, Oig, Ireair, Cicir, Ciclaid, Cret, Corsic, Sardain, Roid, Ricir, Roman, Mair, Masail, Moair, Macidoin, Morcai, Nan, Niarmus, Norith, Niarmuin, Nombith, Brais, Bretain, Boaid, Mais, Magaig, Munaind, Amais, Gairg, Galaigh, Achaidh, Atham, Tesaldai, Airt, Alltain no Allain, Albain, Orcain, Ocetlail, Espain, Goith, Guau, Grindi, Sarinind, Frainc, Fesin, Longbard, Lodain, Lacdemoin, Tesaldai, Traic, Troiandai, Dallmec, Dardain, Thiaic, Etheoip, Egept, Indecdai, Brelmindai, Ebrei, Hircain. Berla sin tra cacha ciniulda dib seo ⁊ fer cacha berla dib ba he lin na scoile ⁊ tri suid ro-faided cach fer fria berla ⁊ ni cacha comceneoil do-cuaidh and dochum a criche don foglaim acht is cach comberlaid, amal ro-gab Cai Cainbrethach, dalta Feiniusa Farsaid, in dara deiscipul .lxx. na scoile. Ba do Ebraib a bunadhus ⁊ ba co Egeptacdu ro-faided, fobith is and batar a tusdidi ⁊ ba h-and ro-h-alt. Conid de sin as-bert i corp liubair: Is cach comberlaid do-cuaidh and docum a criche ⁊ ni cach comcheneoil . Secht mbliadna dano ro-batar na descipuil oc foglaim ⁊ tri bliadna ac taisbeanadh, conad .x. mbliadna samlaidh, conid he sin at-bert i curp liubair: cind .x. mbliadan iar scailed doib on Tur ar cach lęth do-rebed doib a mberlasa. Bai .u.-ir ar .xx.-it ba uaisli dib. It e na n-anmanna sidhe for-tait fedha toebomna in Ogaim.i. Babel, Loth, Forand, Saliath, Nabcodon, Hiruath, Dauid, Telamon, Cai, Kaliap, Moriath, Gad, nGomer, Stru, Ruben, Achab, Ose, Uriath,
Column A
Esu,
Iochim,
Ethrocius,
Oirdinos,
Uimelchius,
Iudonius,
Effraim.
Na
.u.
fęda
airegdai
ind
fogaeƚ
is
on
cuiciur
ba
h-uaisli
dib
ro-h-ainmnightea.
At-berat
dano
fairend
is
morfesiur
ro
uaisle
dib
⁊
it
.uii.
fęda
airegda
filet
and
⁊
it
e
da
fid
do-formagar
risna
coic
suas
᚛ᚘᚖ
⁊
it
e
feda
⁊
toebomna
ainmnigter
on
coiciur
ar
.xx.
ropo
uaisliu
isin
scoil.i.
᚛ᚁᚂᚃᚄᚅᚆᚇᚈᚉᚊᚋᚌᚍᚎᚏᚐᚑᚒᚓᚔᚕᚖᚗᚘᚙ.
Cate
loc
⁊
amser,
persu
⁊
tucait
scribaínd
ind
Airaciuchta?
Nī.
Loc
do
Emain
Macha
⁊
i
n-aimsir
Concobair
meic
Nesa
ar-richt
a
denam.
Tugait
dano
a
denmna.i.
do
breith
aesa
faínd
for
ses.
Fercer〈t〉
ne
fíli
do-s-rigni.
Cęnd
Faelad
mac
Ailella
ro-n-athnugestar
í
nDaire
Lurain
i
n-aímsír
Aeda
meic
Ainmirech
imalle
la
h-irmoir
in
berlai.
INcipit
Eraiciucht
na
nEces
.i.
er
cach
toísech.
Cid
dianid
toiseoch
son?
Nī.
Don
tobu
ro-toibged
isin
nGoeḷdęlg
uair
is
ed
toisech
ar-ríct
oc
Feinius
iar
tiachtain
don
scoil
gusna
h-ilberlaib
amuigh
cach
son
fordorca
ro-bai
in
cach
berlai
is
ed
do-rathad
isin
nGoedelg
uair
is
forleithi
anda
cach
berla.
Er
cach
toisęch
didiu.i.
is
sed
ro-ba
toesechu
lasna
filedu
cach
son
fordorcha
do
riachtaín
i
tosuch.i.
Bethe-Luis-Nin
ind
fOgaím
fobith
dorchatad.
Cs̄:
Cia
thugaít
berlai
tobaide
don
Gaedelg?
Nī.
Fobith
do-robadh
ar
gach
ni
do-na-frith
ainmnigud
isna
berlaib
ailib,
fo-〈fh〉
rith
〈ined〉
doib
isin
nGoedelg
ar
a
forlethet
sęch
gach
mberla.
Cs̄:
Ni-raibi
in
Goedelg
resíu
do-robad?
Ro-baí
em.
Cade
a
demnigud?
Nī.
Ar
ní-faigebtar
na
da
berla
.lxx.-a
chena!
Cs̄:
Cia
tír
í-rugadh?
Nī.
I
n-Egept.
Cs̄:
Cia
rand
saindrad
a-rucadh?
Nī.
Co
Mag
Acu.
Cia
h-airm
isin
tir
ata?
Nī.
Isan
rand
iarthardescertaigh
in
tiri.
Cs̄:
Cia
don
scoil
do-chuaidh
í
suidíu?
Nī.
Goedel
mac
Eithoir
meic
Thoi
meic
Baracham
do
Grecaib
Scithia.
Cs̄:
Cia
meit
do-n-ucí
di?
Nī.
A
h-uilidetu
genmotha
an-i
do-rormachtar
filidh
iar
tiachtaín
go
Feinius.
Cia
berla
dona
dib
berlaib
.lxx.-a
ro-taisęlbadh
do
Fenius
i
tosuch?
Nī.
Berla
Fene.i.
Goedelg,
fobith
is
ed
ro-ba
tochu
laís
don
scoil
int i
ro-taisbenastar
uair
is
e
do-fuarcaib
asa
etid
⁊
uair
is
e
tosęch
rucad
on
tus
⁊
is
e
as
forlęthu
sęch
cach
mberla.
Is
airi-sin
do-raisęlbadh
i
tosuch
⁊
ar
ro-baí
Ebra
⁊
Grec
⁊
Laiten
oc
Fenius
resiu
thisad
asin
Scithia.
Is
aire
nac-richt
a
les
a
n-athdeimnigud
do
ocon
Tur.
Cs̄:
Na-rabe
isna
berlaib
ni-badh
uaisliu
do
riachtain
i
tosiuch
ata
in
Goedelg?
Ni-raibi
em,
uair
is
i
ro-ba
chuibdhiu
fri
rad
ar
a
h-etruma
⁊
ara
mine
⁊
ara
forlethet.
Cid
armad
forlethu
andas
gach
bescnu?
Nī.
Fobith
is
ed
cetna
bescna
rucad
on
Tur.
Ba
mete
comad
lethiu
andas
gach
bescna.
Cade
loc
⁊
aimsęr,
persu
⁊
tugait
scribaind
don
Goedelg?
Nī.
Loc
di
Tor
Nęmruadh.
Aimsir
di
aimsir
cumdaigh
in
Tuir
la
claind
Adhaim.
Persu
di
Sachar
mac
Rochiminrumichos.i.
ainm
aili
uair
is
ed
rodos-fuc
⁊
Goedel
mac
Etheoir
meic
Thoi
meic
Baracham
do
Grecaib
Scithia.
Tugait
scribind
di.i.
Tor
Nęmruadh
do
cumtuch.
As-berat
araile
conid
tugait
di
Goedel
do
dul
isin
tir
i-rrucad
fo-139r:
Column B
bith
is
e
toisęch
ro-da-scrib
i
taiblib
⁊
i
lleacaib
isin
luc
shenradach
dianid
ainm
Calcanensis
no is
e
Sacab
ro-da-scribastar
ar
tus.
At-berat
araile
combad
aenlebur
int
ule
⁊
conad
he-seo
annuas
a
locaimserad.
At-berat
uero
fairend
connad
oenlebar
acht libair
imdai
⁊
ni
h-inand
locaimseradh
doib.
Is
e
loc
aimser
in
cetlibair
iarsin
cetfaid-so.i.
loc
do
Daire
Luran
⁊
aimsęr
do
aimsęr
Domnaill
meic
Aedha
meic
Ainmirech.
Persu
Cend
Faelud.
Tucait
a
denma.i.
a
inchind
dermait
do
beim
a
cind
Cind
Foelad
i
Cath
Maigi
Rath.
At-tat
da
ernail
forsind
aipgitir
Latindacda.i.
guthai
⁊
consonain.
Sunt
`atait ´
a
〈f〉
rithinledach
isin
Latin
in
focal
is
atat .
A
inde
dano
atat ,
da
ai
i
n-ait.i.
ai
gutha
⁊
ai
consonain.
A
airbert
immorro
do-aidet
`uait ´
⁊
do-aitnet
`uait ´
⁊
tiagat
`uait ´
.i.
i
fedhaib
⁊
i
foclaib
⁊
i
srethaibh
roscad
`.i. ro indsced .i. ◌◌◌◌◌◌◌◌ ´
⁊
airchedail
`⁊ scoth indsci roscad dn̅.i. roedlas.i. uili ´
on
filidecht,
no
gomad
totus
a
bunad
Laitin
ind
focail
is
atat ,
ut
dicunt
`amal aderat ne◌◌ eile ´
alii.i.
do-thoit
comlain
na
h-aip◌◌◌◌
do-beir
frecra
ar
atait
tri
h-ernaile
for
bunad.i.
bunad
iar
fogar
tantum
`.i. amain ´
⁊
bunad
iar
ceill
tantum
⁊
bunad
iar
ceill,
fogar
bunad
iar
cosmailius,
fogair
nama
didiu
totus
`.i. uili ´
din
focal
is
atat .
Da
ernail.i.
da
dul
fęardha
no
da
dul
arda
no
da
erdul.i.
da
uasaldul
no
da
firnaill
no
da
firinnell
no
erdedail
no
da
firdual
no
da
erdual.
IS
iat
sin
a
tri
or
⁊
a
tri
er
⁊
a
tri
fir
in
Uiraicęchta.i.
lanfogar
⁊
defogar,
is
e
dual
na
ngutha;
lęthgutthas
⁊
muti◌◌
⁊
tinfed,
is
e
dual
na
consain.
Aipgitir.i.
ond i
is
aipgitorium.i.
in
tindscedal
no
epi-
no
thepi
ugtair
no
epi
icc
duar.i.
focal
no
epi
ic
tur.i.
ro icadh
ocon
Tur.
No
aipgitir
air
is
i
aipgiges
a
bescna
do
cach
no
aipgitir
ond i.i.
as
cinniud
no
cend
no
tosach
no
clethe
no
aipgitir.i.
a,
b,
c,
d,
r.
No
is
aipgitir
o
Gaedeilg,
incipit
a
Laten,
◌◌
a
Greic,
abeccedibum
a
hEbra
⁊
is
e
sin
amain
in
dul
coir
ar
is
lor
do
thaithmiuch
gach
focal
a
breith
go
bunad
Latindai.i.
o
Latin
mac
Puin
meic
Pic
meic
◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌airnd.
Dicta
est
`.i. adubrad ´
Latinitas
⁊
Latindai
ua side
no
Latindai
a
latitudine.i.
on
lęthet
dicta
est
ar
a
leithiu.i.
na
berla
Ebraide
no
Grecda,
ar
is
iar
Togail
Troe
ro boi
Laitin
ni
fada
remi side
ro fodlait
na
berlai.
Ro bai
Latinitas
o
sin
ille.
No
Latin.i.
luit
inne
.i.
luaidit
inde
.
Ed
on.i.
ed
a
oen
a
erniud
no
ed
a
oin
.i.
aen
eolaig
no
◌◌
in
so
on.i.
is
e
so
a
fail
remum.
Gutta.i.
gut
fothai
.i.
fotha
in
guth
iat
no
guthfoiti .i.
iarsin〈n〉
i
foidit
guth
treothu,
no
guth-seta .i.
seta
in
gotu
no
gutheta .i.
iarsinni
etait
guth
a
n-oenur,
ut
Donatus
dicit:
Uocales
dicuntur
que
per
se
quidem
proferuntur
⁊
per
se
sillabam
faciunt
.i.
guthai
aderar
gu
demin
rui
or
do-niat
sillad
leo
fein
⁊
guth.
Et
Prisicianus
dixit:
Uocales
dicuntur
que
per
se
uocem
`.i. guth ´
efficiuntur
`.i. do-niat ´
uel
sine
`isna necmais ´
quibus
`sein.i. guth ´
uox
litteralis
`.i. literdai ´
proferri
`.i. turgabail ´
non
potest
`ni fet◌r ´
.
Consain.i.
cumma
suin
no
chainsuin
suin
caine
no
ar
is
caimiti
i
n-erlabra
fogar
na
gutha
⁊
na
consain
inte.
Consain
ond i
`.i. comfograigtecha ´
as
consonantes.i.
iarsin
fo-graigit
la
gutha
do
gres.
Atat
dano
da
ernail
fon
Bethe-Luis-Nin
ind
fOgaim.i.
feda
⁊
taebomnai.i.
uair
is
da
ernail
filet
forsin
aipgitir
Latin.
Da
ernail
Column A
dano
for
Bethe-Luis-Nin
ind
Ogaim.
Da
n-ui
insin.i.
ue
caingen.i.
in
chaingen
reamuinn
⁊
ind
ui
inar
ndiaidh.i.
in
caingen
forsin
mBethe-Luis-Nin
in
Oguama
no
forsin
mBethe
eolais
litterda.
Dano.i.
da
n-ai
insin.i.
ind
ai
remoind
⁊
ind
ai
inar
ndiaidh.
For
Bethe-Luis-Nin.i.
for
bitheolas
litterda
ar
is
ainm
nin
do
gach
littir,
no
Bethe-Luis-Nín
ainm
aipgitrech
ind
Ogaim.
Ut
dicitur
aipgitir
a,
b,
c,
d,
r,
ar
is
⁅is ⁆
do
is
ainm
aipgitir
don ni
do-inscain
oa.
Bethe-Luis-Nin
ainm
aipgitir
in
Ogaim
ar
is
o
be◌◌e
do-inscanand
ind
Ogam.i.
ind
oguama,
ar
is
de
uagtir
co
h-ogh
in
h-erlabrai
no
Ogam.i.
ogh
uaim
ina
foclaib
cid
a
h-ogh
cucum
ina
litrib
no
Ogum
o
Ogma
mac
Ealadhan
meic
Delbaith,
air
is
e
sidhe
ar-rainic
litri
na
Scot
gosna
h-anmannaib
filet
forru
indiu,
ut
est
in
Britania.i.
in
libro
`.i. lebar ´
autem
isto
nomi〈n〉
e
`◌◌◌◌ ainm seo ´
uocatur
uel
lingua
`tenga ´
.
Feda.i.
fid.
Atat
da
gne
for
fid.i.
fid
aicnid
⁊
fid
fęrda
saerda.
Fid
saerda
cetomus:
Fegthar
da
bunad
aice.i.
on
breithir
as.i.
fundo
as.i.
fothigim
no
a
nomine
fudamentum.i.
fotha
feda
iarum.i.
fotha
iarsinni
as
fotha
fogair
isin
Goedelg
in
guthaigi.
A
inde
imorro.i.
fo
aed.i.
is
maith
a
ed
isin
focal
oc
fogrudh.
A
airbert
dano.i.
epert
airi.i.
focal
aile
as
aicentu
ar
fein
fair.i.
caill
no
daire
ar
ind
focal
is
fid
in
tan
bis
ic
sloind
feda
aicenta.
Guthaige
immorro
no
consu
fair
in
tan
bis
ic
sloind
feda
soerdai.
Coitchend
de
dano
a
thabairt
fria
sloindiud
uile
etir
fidh
saerda
⁊
aicenta.
Diles
do
fid
saerda,
ruidles
immorro
do
fid
aicenta.
Inles
dano
a
thabairt
for
losaib
feda
in
tan
is
fid
aicenta.i.
fri
sloind
aitind
no
ḟraith
⁊rl.,
no
fri
lęgthacaibh
no
for
u
`el´
nialus
`nihil ´
in
tan
as
fid
serda
◌◌◌ecta
in
secthta
sin
do
iarraidh
in
cach
focal
Goedelge.
Fid
aicenta
immorro
fid
na
caille.i.
fo
aed
i
n-airddi
no
fo
aed.i.
a
thene
no
for
aed.i.
a
foscud
fo
a
bsuth
` .i. accent ´
immorro
a
inne.
Et
taebomnai.i.
toebuamai
ai
⁅ai ⁆
.i.
ond i
as
aio
`.i. raidim ´
no
do
◌◌◌◌◌◌◌◌◌na
mor
biti
no
toebuaimnęca.i.
airsan
ni-teipter
◌◌◌◌◌◌◌◌◌al
essib.
Da
ernail
dano
forsna
consonaibh
◌◌◌◌◌◌◌◌.i.
lęthgutha
⁊
mute.i.
lasin
Laidneoir.i.
iarsin
◌◌◌◌◌◌◌es
co
treorach
no
iarsinni
fores
cach
ni
isin
Laitin.
◌◌◌etgutha.i.
i
llęth
in
gotha
fo-certait
na
fogrugudh
no
luit
no
luaidit
guth.
Lęthgutha
iat
⁊
ni
iarsindi
comad
leth
guth
no beth
intib
acht
iarsindi
nad rochet
lanfogar,
ut
Priscianus
dixit:
Semidei
⁊
semiuiri
non
quia
dimediam
partem
uirorum
uel
deorum
habent,
sed
quia
pleni
dei
uel
uiri
non
sunt
.i.
lęthdhee
⁊
lętfir
acht
cia
techtait
in
dara
rand
deedh
no
in
dara
◌◌◌◌fęr
acht
ni
fir
lana
⁊
ni
dee
lana
⁊
amal
i
mbale
◌◌◌◌ :
Quidquid
in
duas
partes
diuiditur
altera
pars
dicitur
seimis
.i.
cid
craed
fo-dailter
in
da
rand
is
semis
in
dara
rand.
Et
mute
`
no ◌◌◌◌ ◌◌◌◌◌◌◌◌ fogor
no mut̅ medie
f muiti.i. moite in guth ◌◌◌eit
´
.i.
ond i
as
muta .i.
amlobur
⁊
ni
iarsindi
batis
amlabra
do-raith
ar
ata
f◌◌◌◌
intibh
cid
bec,
ut
Priscianus
dicit:
INformis
`.i. laidin ´
mulier
dicitur
non
quia
caret
forma
sed
quia
male
formata
est
.i.
nochon
◌◌◌◌◌
bęn
nemchrutha
ria
ar
gan
cruth
aicce
acht
ar
olcas
a
crotha.
Sic
`laidin ´
dicuntur
mute.i.
as
amlai
sin
raitir
na
muiti
⁊
ni
iar
nemfogar
acht
ar
terce
a
fogair
no
muti.i.
miati
no
mi
ḟogar.
INa
lethgutai
cetumus:
a
tustidi
remib.
INa
muti
imorro,
a
tustidi
ina
ndiaid
do
suidib.
Cetomus.i.
cetomus
no
cetnaidi
iar
ses
no
conabad
ecen
a
thathmech
etir
ar
is
o
quidem
`.i. immorro ´
ata
na
tath◌◌gth
er
in
timorr
o
fil
i
cluasaibh
na
muti.
A
tuistide
.i.
in
lucht
o-ta
a
tuistigud.i.
na
feda
do
suidibh.i.
dona
h-aib
edaib.i.
dona
caingnib
dligthecaibh
no
do
shu◌◌id
.i.
doibsen
.
Nirba
immarcaidi⁅d⁆
son
lasin
Goe-
Column B
-del
cid
armad
aicned
doib
dib
linaib
a
nguth
remib
⁊
ina
ndiaidh.i.
nirbo
immarcaidi
lasin
nGoedel
ani
sin?
Nī.
Ar
seichem
nGrec,
ar
ropo
do
Grecaib
do
Fenius
ar
is
ed
fil
acu-side
tinscetal
na
consan
uaidib
fein
⁊
a
forba
i
nguthagaib.
Ar
ni-filet
lęthgutha
ic
Grecaib
fon
cuma
filet
ic
Laitin
no
is
ar
a
n-uaisliu
nirbail
a
mbeith
ar
tus
amal
atait
ocon
Laitin.
Ut
dicitur:
Omne
uile
prius
ponitur
omne
bonum
post
ponitur.
Cid
armad
aicenta .i.
armad
dliged
togaide
no
armad
aignithe
dib
linaib.i.
dona
lęthguthaib
remib.i.
isna
lęthguthaib
⁊
ina
ndiaidh
isna
mutib
⁊
nirbo
coir
on.
Ar
is
ed
ba
immarcaidi
la
suidiu
comba
da
toisęch
da-uirised
lais
⁊
a
ndedenach
do
cor
uadh
conid
muiti
uili
in
Bethe-Luis-Nin
ind
Ogaim
acht
fęda
nama.
Lasin
suid.i.
la
Goedel
mac
Ethioir
no
la
in
saide.i.
comad
a◌◌
as
tosach.i.
in
guth
ocon
Laitneoir
⁊
na
lethgutha
fo
deoid
intib
aice.i.
commad
isin
nguth
no-beth
forba
na
consan.i.
in
muit
do
chor
ar
tus.i.
conid
foghnam
muti
uili.i.
ata
bitheolas
literda
ind
Ogaim.i.
a
tinscedal
uaidib
fen
⁊
a
forba
in
guthagaib.
Cindas
as
fír
sin,
ar
ni
in
guthaigi
forbanait
ule,
ut
fern,
sail,
nin
⁊rl.?
IS
edir
na
mute
a
tinscedal
uadib
fein
⁊
a
forba
in
guthaigi
⁊
cid
uaidib
fein
tinnscinter.
Ni
i
ṅguthagaibh
forbaiter.
Nī.
Ni-thabair
int
ugdar
in
arim
na-fil
on
guthaigi
sis
etir
acht
amal
bid
fern,
sail,
nin
no-beth
and,
no
ni
mo
ind i
ara-n-apraiter
muti
friu
ar
ara
tinscetal
uaithib
fen
⁊
ata
do
litribh
ind
Ogaim
sin
⁊
ni
h-ecen
comaisti
do
iarra
do
littrib
índ
Ogaim
⁊
do
muitib
na
Laitni
ar
is
i
nguthagaib
forbait-sem
do
gres.
Forbaiter
immorro
littri
índ
Ogaim
i
nguthagaibh,
ut:
bethe,
tinde
⁊rl.
⁊
i
muti,
ut:
huath,
queirt
⁊rl.
Muti
iarum
iat,
ar
is
o
mutib
tindscainit
acht
feda
tantum
`.i. amain ´
armad
iat-sen
is
o
guthagaibh
tindscainit.
INsce
tra.
Cís
lir
insci
do-cuisín?
Nī.
◌◌◌ .i.
ferinsci
⁊
baninsci
⁊
deminsci
lasin
nGoedeilg.
Masculin
femen
⁊
neutur
lasin
Laitneoir.
INsce,
oratio
uel
scientia
a
bunad
Laitni.i.
inne
scientie
.i.
in
fęssa
no
indi
siu
iar
coi.i.
iar
conair
no
insci.i.
coi
indisti
nęch
a
inde.
Urlabar
no
rad
airbert.
Coitchend
do
don
insci.i.
a
thabairt
fri
cach
n-insce
etir
ciallaide
⁊
neamciallaide
saerda
⁊
aicenta.
Dilius.i.
a
thabairt
fri
cach
n-insce
n-aicenta
etir
fęrinsce
⁊
baninsce.
Ruidles
a
thabairt
fri
cach
ferinsce
aicenta
nama.
Ar
is
fer
toisech
ro raidh
insci.i.
Adam
dicens:
Ecce
os
de
ossibus
meis
⁊rl.
.i.
ac
seo
cnaim
dom
cnamaibh
⁊rl.
INles
immorro
a
thabairt
fri
h-insci
saerda
⁅r̅ ⁆
.
Tra.i.
doroi.i.
do
iarraidh
insci
chugaind
in
aisneis
iar
n-inesin
aipgitre.
Cis
lir.i.
cia
lin?
Tri
imcomarnigh
dano
filet
lasin
nGoedel,
〈
a
tri
〉
i
n-illar
⁊
a
tri
i
n-uathad.
I
n-illar
em.i.
cis
lir ,
citne ,
cadiat .
I
n-huathad
immorro.i.
cis ,
cuin ,
cid .
Do-cuisin.i.
do
usin
insce
no
do-cuisin.i.
don
choi
sin.i.
don
conair
sin,
no
do
choi
ind i
sin
no
discnaigther.i.
Cia
lin
atat
na hi
so
?
Ni
h-annsa
son.i.
ni
dolig
la
suid
insin
no
ni
h-ansa
la
suid
in
son
no
ni
anso
sono.i.
ni
dolig
no
ni
anand
sin
inso
no.
A
tri.i.
iar
n-airium.
Atat
dano
tri
ernaile
for
numir.i.
numir
anforbthi
amal
atat
a
tri,
ar
ni
asat
o
chotib.
Numir
〈forbthi 〉
immorro
amal
atat
a
se,
ar
tairisidh
o
cortib
.i.
oen
a
sessed,
a
do
a
trian,
a
tri
a
lęth.
In
t-oen
iarum
⁊
na
do
⁊
na
tri,
a
se
sin.
Numir
ollforbthi
amal
atat:
a
.xii.,
ar
i〈s〉
se
dec
astoit
doib
.i.
oen
a
aile
dec.
A
do
a
sesed,
a
tri
a
chętramad,
a
.iiii.
a
trian,
a
se
a
leth
int
oen
iarum
⁊
na
do
⁊
na
tri
⁊
na
ceathair
⁊
na
se
is
a
.xui.
conid
numir
i sin
as
fuilliu
ara
bunad
tria
na
quoitidecht
is
cach
a
quoitide
as
ranaide
⁊
ni
cach
Column A
rannaide
as
quoitidi.
Fęrinsci.i.
ferr
anda
insci
na
mna
no
ferr.i.
forinsce.i.
iarsindi
fores
im
dul
do
lugi
no
ferrda
insci
in
sin
no
uir
insci
a
uiro.
Baninsci.i.
boninsci.i.
insci
maith
no
boinsci
.i.
foinsci
ind
ḟir
bis
no
banda.i.
incsci
banda
insin.
Deminsci.i.
deminsci
no
doeeminsci
furri
o
neoch
aile
no
dibeoinsci.i.
indsce
dimbeoigthe.i.
innsce
sluindęss
do
liai
no
an
demi
fil
and
is
on
brethir
as
`.i. digbaim ´
demo
ata,
ar
ro digbait
fuirri
in
deda
romaind
no
demhe
cach
neotur
lasin
Laitneoir
no
lasin
Filid
nGoedelach.
Deminsci
didiu.i.
insci
neotur.
Mascul.i.
moo
a
schol
no
a
scol
quam
an
femen.
Mascul.i.
ond i
as
masculus.i.
ferrda
masculus
ondo
as
mas.i.
fęr.
Femen.i.
famin.i.
fo
ḟir
no
a
femore
uel
a
femina.i.
o
mnaa
⁊
a
sliasait
air
is
and
is
bean
didhiu
in
tan
fo-gnaith
er
da
sliasait
is
bęn.
Noetur.i.
ondi
as
neutrum.i.
nemnęchtarda.i.
ni
mascul
no
ni
feimin.
Cs̅:
Cade
deochair
eturru?
Nī.
Nos deligidar
a
tri
urlaind
insce.i.
is
e ,
is
i ,
is
ed .
Is
e
in
fer,
is
i
in
bęn,
is
ed
in
nęm.
Ceist.i.
cia
h-aisc ,
no
is
on
brethir
as
ciscor.i.
imcomarcim.
Cade.i.
cia
h-ait
i-tai
.
Deochair.i.
deochrugud
eturru.i.
etir
da
ai
ros deligidar.i.
nos dedualaigidar.
A
tri
urlanda.i.
a
tri
firluind
no
a
tri
erlaind
no
a
tri
remluind.
Cuin
as
urlond,
cuin
as
insce,
cuin
as
etargaire?
Is
e,
is
i,
is
ed.
Erlond
em
in
tan
dos-bi
fri
araill,
ut:
is
e
in
fer
⁊rl.
Insce
immorro
in
tan
at-berar
is
e
nama
cen
araill
fris.
Etargaire
immorro
etir
femen
⁊
mascul
no
is
etargaire
in
tan
deocraige
fris n-aicin
aile
co
n-ainm
a
athar
remrud,
ut
dixit
Mac
Lonain
cuīce:
Unse chucut in gillucan ,
Mac rerucan .
Bidh gach maith and ar a cinucan ,
a cellucan .
Samail a delba — cen cleth —
Elba ingene Indaig.
Fri tor ngrene glaine ar gurt,
is fris samlaim a caemcucht.
Mad misi bad banmacan
ni-carfaínd nach felmacan.
Fer na fintar co cluinter
slanceill ceill duib a muinnter.
IS i in gabair trath is ech.
Is e in gabur madh mechlech.
Is i in corr cid ler no-s-legh.
Is e in minta cid banen.
Is he daigh derg dirgi dath
ris na-gabar cath na cith.
Is ed cend is caimiu cruth
fil for bruth for braini bith.
Cend mna ro-mandair mo mhodh,
do-s-farraid dunni delm ndil.
Is ed cend as granidiu sin
do neoch fail for muin fo ním.
Column B
in
cloch
,
is
e
in
lia
,
ut
dicitur:
IS e in lia, lith ro-las,
i sręthaibh suadh i senchas.
Is ed ond iar n-aicniud ail.
Is i in cloch iar saerdataid.
no baninsce
do neoch do-fuisim ⁊ o tusemar acht ba deme a n-aicned ule olchena. Ataid dano da ernail for tusmid.i. tusmid aicenta ⁊ tusmid saerda. Tuismid aicenta cetumus.i. gein omnai. Tusmid saerda immorro, fer o thalmain ⁊ lubi, ar is ni don talmain fen in fer. Is tusmidi saerda dano ut dicitur: Esba in talman mani tusmed clanna ⁊ ba deme olchena.i. ba sloind neus dicit: Omnium .i. ◌◌◌◌◌ rerum uocabula incorporalium sexu naturaliter carentium p artem grammaticam esse ascribimus hoc est ne utrum.i. nec masculinum nec femininum ut “hec iustitia”, “hec ueritas” ⁊rl. Et Consentius dicit: Quidquid per naturam sexus non assignatur neutrum haberi oportet sed ars cui uoluit gignere seu liquenter seu decenter ascribit iar saerdataidh.i. cach ni nach-follsigter tra ecusc naturda is egen a beth neotarda acht cid cuidh darbail le h-eledhain tuismitugudh tuarascbalaigidh iar sardataid. Cid in ni as aicenta raiter sund? Nī. Faillsigud Augustín co abair: Natura est quae nec uariatur per tempora nec mutatur nec seperabilis est .i. is i is natuir and in-ni nach ecsamlaigth er tre amseraib ⁊ nach cloechmoth er ⁊ nach sodeligthi. Natura non est quidquid motatur ⁊ non sdare uideatur ⁊ quaecumque ex no in trinsecus acciduntur sed constant in se ut stabilitas in terra, grauitas in lapidibus, humiditas in aqua, claritas in aere, calor in igne .i. Is i is natuir and cach ni nach claechmother ⁊ nach faicther gu h-imellach acht a tairisium inti fen.i. cobsaidecht i talmain, truma i clochaib, fliuchaidecht i n-uisci, soilli i n-aer, tęs i tenidh. Do-epenar dano deminsci a ferinsci no a baninsci ⁊ baninsci a deminsci amal ata isna remennaib ⁊ at e insin na deme thepide ⁊ na lanamna demi ⁊ a ngeinside. IT e inso desmírechta ina ndeme tepide isna remennaib.i. cend , cridi , fuluch a demi tepidi ind fir no lanamain in chind.i. suil, fiacail; sreaband ⁊ cru lanamain in craidi; lurgu ⁊ troig lanamna in fulaig.i. na coisi. Gene dano na lanamna ndeme.i. abrachtur ⁊ malu, gene na sula; bun ⁊ leithe, gen ind fiacla; tanaitiecht ⁊ dath, gene in tsrebaind; tigi ⁊ dath beus.i. ruaidi, gene in cru; tond.i. deirgi no baini no glaisi ⁊ lid, gene na traiged; crocend, feith, gene na lurgan. Secht n-etairgaire tra do-cusnet.i. a ngrad etargaire a ainm lasin Filid, etargaire n-incoisc i persaind, etargaire n-incoisc persainde, etargaire persand ngnim, etargaire persainde i cesad, etargaire derscaite i nderscugud.i. posit ⁊ comparait ⁊ superlait lasin Laitin. Fothugudh ⁊ forran ⁊ formolad lasin Filid. Maith ⁊ ferr, ferr-son lasin nGoedel. Etargaire mete i metugud.i. mor ⁊ moo ⁊ moo-son. Etargaire lugaigthe i lugugudh.i. bec ⁊ lugu ⁊ lugu-son. Sechdai.i. septem a bunadh.i. sechtnai a inne no is oighthe dia-mbe in eolas ⁊ saigthe dia-mbe in eolas i saigte. Etargaire.i. etar-
Column A
-coraigthe
no
gair.i.
guth.
Etargaire
dano
etarnugud
gotha
no
etargaire.i.
etir
glethe.i.
glend
eturru.
A
ngrad.i.
ond i
as
gradus.i.
cem
on
deligthi.i.
caindeligthi,
ar
in
connelg
ule
do-ber,
ut
diciturr:
Pars
pro
toto
⁊
totum
pro
parte
.i.
rand
ar
son
toit
⁊
toit
ar
son
raind.
Cid
arnach
treda
lasin
Filid
ind
etargaire
amal
is
treda
lasin
Laitineoir?
In
connelc
is
treda
emh
lasin
Filid.i.
incosc
⁊
inne
⁊
in
met.
At-berat
fairend
na
fil
acht
deda
nama
lasin
Laitineoir.i.
inde
⁊
met.i.
bonus
⁊
malus:
isi
in
inde,
magnus,
paruus:
isi
in
met.
Cindas
do-som
a
radh
a
ngrad
connelg
lasin
Laitineoir
is
etargaire
a
ainm
lasin
Filid?
Ar
ni filet
acht
tri
grad
connelg
lasin
Laitineoir
⁊
atait
.uii.
n-etairgaire
ocon
Filid?
Nī.
Ni
a
dia
cutrumugud
etir
do-som
at-ber
se-som
sin
acht
is
fir
cena
a
mbeith
amlaid.
Cid
forlethiu
chena
in
etargaire
ar
in
connelg?
Ar
ní
cach
etargaire
as
grad
connelg
acht
etargaire
derrscaíges
tantum.
Is
cach
gradh
connelg
immorro
as
etargaire.
Fili.i.
felsiu
no
fial
siu,
no
fili
ond i
as
philosophus,
felsob .
Ar
dlegar
don
Filid
corob
felsamnacht
acca
no
fili.i.
fi
⁊
li.i.
fi
an ni
aeras
⁊
li
an ni
molas.
Cid
armad
grad
connelg
leseom
in
posit
uair
nocho derscaigh
do
ni?
Nī.
Ar
is
i
is
fotha
⁊
is
di
derscaighther,
ut
dicitur:
arim
ria
unair
⁊
ni
arim
acht
fotha
armhi,
ut
dicitur:
Unus
non
est
numerus
acht
fundamentum
numeri
.i.
ni
numir
i〈n〉
t
oen
acht
fundamint
nuimręch,
amal
ata
dialt
ocond
⁅i ⁆
ḟilid
⁊
ni
deach
cid
la
deacaib
ad-rimhther
acht
ar
saerdataidh
raid
sin.
Cid
armad
ainm
compariti
do-berad-som
arin
connelg?
Nī.
Posit
cetus,
ni derscaigend
do
ni.
Is
superlait
dano,
noco derscaigther
di.
Comparait
immorro
sech
derscaigid
derscaigth
er
di
conid
airi sin
is
ainm
forriata
in
connelg
uli
in
comparait.
At-berat
immorro
fairend
cona derscaigther
de
comparait
etir
acht
de
posit
derscaigit
ar
aen.i.
comparait
⁊
superlait.i.
bec
braph
beres
in
comparait
⁊
mor
brap
beres
in
superlait.
Cade
connelg
celli
cen
son
⁊
connelg
suin
cen
ceill
⁊
connelg
suin
⁊
ceille
malle?
Nī.
Connelg
ceille
cen
son
cetus.i.
bonus,
melior,
optimus.
bonus,
bonior,
bonissimus
Uergilius,
Uergilior,
Uergilissimus.
fort-is, -or, fortissimus
Unnse in fer ,
unsi in bean ,
ondar in nem .
me fein ,
se fein ,
tu fein ,
sindi fadesin ,
sibsi fadesin ,
siat-som fadesin .
do-rignius,
do-rignis,
do-rigne,
do-rignisem,
do-rignidsidh,
do-rigniset.
nom-carthar-sa,
not-carthar-su,
not-carthar-seom.
Column B
tond
formolad
in
tres
gradh
on
chem
tanaisdi
⁊
on
cet
chem,
no
formoladh.i.
molad,.i.
molad
forin
molad
toisech.i.
brap
for
brap
remthectach.i.
maith ,
ferr
⁊
ferr-son
lasin
nGoedel
coitchend
i
n-ecmais
in
Filed.
Fothugud
immorro for
rand
formolad
la
side.
Etargaire
metaige
i
metugud.i.
mor ⁊
moo ⁊
moo-son.
luu ⁊
luu-son ,
Undse chugut in gilluccan ⁊rl.
Column A
-reacrai
⁊
in
toebomna
do-cuirend
resin
fidh
sin
do
thabair
ar
aird
⁊
corob
inand
fid
airegda
bes
i
tulcubdib
in
raind
⁊
in
imrecra
na
tarmforcend.
Fid
ind
anma
prostai
dano
in
cet
fid
airegdai
bias
and
⁊
in
toebomna
do-cuirend
resin
fidh
sin.
Et
deach,
di
uach
in
tan
is
dialt,
no
dauach
in
tan
is
recomart,
no
de
uaigther
int
aircetal.
Cade
dano
bunad
⁊
inne
⁊
airbert
⁊
coitchend
⁊
diles
s
⁊
ruidles
⁊
inles
in
deachaib?
Nī.
Bunad
ond i
as
tectum.i.
ditin,
ar
is
ditin
in
dȩch
do
cach
rund.
A
inde
immorro
doguach
no
defhuach.
Arbert.i.
o
dialt
co
bricht
no
focul
aile
fair.i.
sillab
⁊rl.
Coitchend
doib
ule
dęch
do
radh
fri
cach
ae
ar
dialt
do-formaigther
fri
cach
n-ae.
Diles
iar
sun,
ruind
iar
cell
⁊
sun
imalle
no
ruidles
a
n-anmand
dilsi.i.
recomarc
⁊
iarcomarc
⁊rl.
Inles
i
ndeacaibh
dialt,
ut
dicitur:
Cen
oeb
deach
fadesin
is
la
deachu
ad-rimther
.
Dęch
na
filidechta.i.
in
lin
dibh
bias
isin
rund.
Deach
ind
anma
prostai
a
lin
sillab
bis
and
⁊
a
fir
da
dęch
de
na
ocht
ndeachaibh
do-roich.
Rem.i.
re
nama
ai
in
tan
as
filidecht,
re
uaim
in
tan
is
bairdni.
Ni
uaim
tomais
dlithigh
acht
tomus
re
cluais
⁊
coir
n-anala.
Cs̅:
In
gne
no
in
cenel
rem?
Is
cenel
em.
Cadiat
a
gne?
Nī.
Rem
filidechta,
rem
bairdne,
rem
prosta.
Da
gne
dano
for
filidecht
⁊
bairdne.i.
toebrem
rem
d'
fid
for
fidh
cetumus,
ut:
Coluim caid comachtach ⁊rl.
sian, slen, slatu, sseiscind, ⁊rl.
A 〈F〉 laind at luam in gaiscid grind
go Maistin maill.
At glan at goeth at garg de rind.
Ad laech, a ⟨F⟩laind.
Column B
.i.
co feser
in
aisti
n-airchetal.i.
co fesiur
in
se
no
in
si
ind
aisti
bera〈r〉
fria
sechta
amal
ro gabh
is
e
in
nath
,
is
i
ind
laidh
.
Insce
ind
anma
prosta.i.
ferinsce
⁊
baninsce
⁊
deminsce.
Cade
bunad
⁊
inne
⁊
airbert
⁊
coitchend
⁊
diles
ruidles
⁊
inles
in
insci?
Nī.
Bunud
tra
ond i
is
oratio
in
insci
immorro
a
inne.i.
coi
inisen
nech
airbert
dano.i.
aurlabra
⁊rl.
Coitchend
dano
do
ferinsce
⁊
do
baninsce
⁊
do
deminsce
insce
do
rad
friu
no
insce
as
coitchend
do
ferinsce
⁊
do
baninsce,
ut
est
cellach
⁊
buadhach
⁊rl.,
no
coitchend
dona
h-uilibh
masculinaibh
is
e
sic
⁊rl.
Diles
in
tan
raiter
is
i
sron
no
suil
ind
fir
no
is
e
bel
no
fiacail
na
mna
no
diles
is
e
in
fer
,
is
i
in
ben
.
Ruind
in
tan
raiter
is
e
bel
no
fiacail
in
fir
no
ruind
is
e
in
fęr-sa
cona
da
n-amain
arithi.
Inles
is
e
do
radh
resin
crand
na
tusim
ni
iar
n-aicned
no
in
tan
fedair
insci
for
aile.
Et
etargaire.i.
co feser
in
aisti
n-aurdalta.i.
in
nath
noebrechta
no
trebrechta
in
laid
ara cuir
no
luibenchosach
no
in
bricht
bera
fri
.uii.-a.
Etargaire
ind
anma
prosta
immorro.i.
is
e
in
fer
aurdaltai
,
is
i
in
ben
urdaltai
.
Cade
bunad
⁊
inne
⁊
airbert
⁊
coitchend
⁊
diles
ruidles
⁊
in
dles
in
etargaire?
Nī.
Bunad
cetus
ond i
as
etargardiarius .i.
foruaslaicthech
etargnugud
gotha
a
inne
ar
fit
gair.i.
guth
airbert
immorro.i.
a
brith
fri
tomus
no
ebert
aire.i.
deligud
⁊rl..
Coitchend
dona
h-ulibh
etargairibh
etargaire
do
radh
friu.
Diles
a
radh
frisna
.uii.
n-etargairib
thuas.
Ruind
do
etargaire
in
tomais
no
risna
h-etargairib
iar
ndilsi.
Inles.i.
etargaire
n-inchoisc
persainne
no
a
radh
fri
etargairib
ailibh
cenmotha
in
tsectatu
tuas.
Cadeat
na
feadha
risna dentar
in
tomus?
Cs̅:
Cade
tomus
fri
fidh?
Nī.
Co fessoer
a
lin
⁊
a
n-uate,
co fesser
a
met
⁊
a
laiget,
co fesser
a
cumang
⁊
a
egcumang,
co fesser
a
nert
⁊
a
amnert.
A
lin
quidem.i.
a
.u., .i.
a
.u.
aicmi
a
n-uaiti.i.
oen
a
met
`
go
´
.i.
.u.
flescaib
a
laiget.i.
aenflęsc.
Cade
deffir
etir
a
cumang
⁊
a
nert?
Nī.
Cumang
cetus
in
tan
do-gniat
guth
a
n-aenur
`
.i.
a ,
o ,
u
´
.
〈A〉
nert
immorro
in
tan
dos-beri
frisind
sillaib.
Cade
deffir
etir
a
neamcumang
⁊
a
n-amnert?
Nī.
Ecumang
cetus
in
tan
bite
fo
niallus,
ut:
quoniam ,
quidem
lasin
Laitineoir,
in
tan
uero
bit
tri
guthaighe
i
n-oensillaib
lasin
nGoedel,
ut:
briain ,
gliaid ,
feoil ,
beoir ,
⁊rl..
Aimnert
uero
in
tan
bite
fo
consonacht,
ut:
seruus ,
uulgus
⁊rl.
lasin
Latineoir,
uuull
⁊
auuall ,
ciar
⁊
cian
⁊
iarum
lasin
nGoedel.
Lanchumang
dano
intib
ule
etir
fedha
⁊
toebomna.i.
conos-dibdand
co
n-aurba
uath.
IS
ed
a
lin.i.
.u.
aicme
Ogaim
⁊
.u.
uir
cach
aicme
⁊
o
oen
co
aa
coic
cach
ae
conda-deligidar
a
n-airde.
IT
e
a
n-airde
`
.i.
anccosc
´
.i.
desdruim,
tuaddruim,
lesdruim,
tredruim,
imdruim.
IS
amlaidh
im-drengar
Ogam
amal
im-drengar
i
crand.i.
saltrad
for
airem
in
craind
⁊
da
lam
des
remut
⁊
in
lam
cle
ina
diaid
iarsain
is
leis
⁊
is
fris
⁊
is
trit
⁊
is
ime,
trit
tra
na
feda
imme
uero
na
forfeda
⁊
it
e
a
ndeligthi
feda
forfeda,
ut
est:
᚛ᚋᚌᚍᚎᚏᚕᚖᚗᚘᚙ.
Cs̅:
Cid
ara n-ebrethar
feda
fri
suidhiu?
Nī.
Fobith
do-miter
friu
⁊
con-uaigther
conaib,
ut
dicitur:
luis
ailme
⁊
bethe
ailme
.
Cs̅:
Cindas
do-miter
`
.i. ◌◌◌◌◌◌◌◌◌◌
´
frisna
toebomna
amal
ḟidu?
Nī.
Cach
da
toebomna
ar
fid
i
comfot
⁊
i
comfidh,
cach
da
comfidh
i
cubaid,
ar
is
ed
a
cubaid
air
is
ed
a
cubaid
iarum
coraped
a
ḟid
cetna
bes
i
foclaib
ind
imrecrai
⁊
corop
comlin
do
toebomnaibh
bes
indib,
ut
est:
bas ,
las ,
fras ,
bras ,
cend
⁊
lend ,
cornd
⁊
dornd ,
dond
⁊
cond ,
nem
⁊
cel
⁊rl.
Cidh
ara n-eberar
feda
fri
suidhib.i.
frisna
toebomnaibh?
Nī.
Column A
Amal
iaraither
fid
airegdha
ind
anma
ica
breth
fri
sechta
is
amlaidh
sin
iarraither
in
toebomnai
bias
and
cach
da
thoeb〈om〉
na
ar
fidh,
ut
dicitur:
Marcach at-connarc ande
etach ume co ndath cro
a dath is gilidir geis
uan tuinde dath a da o.
cia aimser ar-richt? Nī.
Ar-ranic Fenius Farsaid oc Tur Nemruaidh cind .x. mbliadnae iar scailuid on Tur ⁊ is cach comberlaid do-cuaidh i suidhiu docum a criche ⁊ ni cach comcenel, amal ro gab Cae Cainbrethach, dalta Feniusa Farsaid, in dara descibul .lxx. na scoile. Ba do Ebrib a bunadas ⁊ bad gho Edeptacdu ro foidhed fobith is and batar a tustidi ⁊ ba h-and ro alt. IS and ro an Feiníus fein ocon Tur no co-thoracht a scol chuchi as cach aird cind .x. mbliadnae ⁊ con-atgetar cosin suid.i. go Feínius berla na beth oc neoch aile do thepe doib asna ilberlaib acht combad leo a n-aenur no-beth no ac neoch fo-glendad leo. IS ann-sin iarum do-reped doib in berla sin isna ilberlaib. Ro taiselbadh do oen dib conid a ainm-side forda-ta in berla-sa, conid Goedelg de-side oc Goediul mac Ainginn, meic gGluinind, meic Lamind, meic Etheoír, meic Agnoman do Grecaib. Inund tra Goediul mac Aingin ⁊ Goediul mac Etheoir acht da ainm badar for a athair.i. Aingin ⁊ Etheoir. IS ann-sin iarum ro riaglad in berla-sa. A mba ferr iarum in cach berla ⁊ a mba caimiu, is ed ro teped isin nGoedelg. Cach son dona airnecht carechtair isna aipgitrib ailib ar-ricta carechtairi doib isin Bethe-Luís-Nin ind Ogaim, ut est: ᚛ᚎᚗᚘᚙ. A mba ferr iarum ⁊rl., .i. ferr leo-som int etargna a mbith muti uli ar a mbith muti ⁊ lethguthai amal atat ocon Laitneoir. A n-as coemiu ⁊rl..i. coemiu les a coic fo fhut ⁊ a .u. fo lanfogur ⁊ a .u. fo cruaigh. Feda airegda innsin. Coemiu dano les a .u. fo gair ⁊ a .u. fo buca ⁊ a .u. fo deogur forfeada annsin andas a n-oen cuiciur friu ule. A mba lethiu.i. galmarium ⁊ glinula ⁊ glamulum no galinulum lasin Laitineoir, gruth ⁊ fascri ⁊ grutrach lasin nGoedelg. Grus uero lasin nGoedel, ni fil a 〈ḟ〉 recra lasin Laitineoir. Lapis ⁊ peth ⁊ scropula lasin Latineoir, lia ⁊ ail ⁊ carrac lasin nGoedel. Cloch lasin nGoedel, ni fil a 〈ḟ〉 recra lasin Laitineoir. Aqua lasin Laitineoir, uisce lasin nGoedel. Lind lasin nGoedel, ni fil a 〈ḟ〉 recra lasin Laitineoir ⁊rl. Ro laithea iarum a fedha for leth aile co bail cach dib for lęth o lailiu. Ni fil lęthguta and amal ni fil la Grecu acht mutí uli. Cach duil dona raba ainmnigud isna berlaib ailib ar-ric-
Column B
-ta
ainmnigithi
doib.i.
sin
Goedelg,
ut:
grus
⁊
cloch
⁊
lind .
IS
ed
tosach
in
libair
ann-so
iar
Fenius
⁊
iar
nGoediul
⁊
iar
n-Iar
mac
Nema
⁊
is
i
nAichia
ar-richt
isin
i
n-aimsir
i tangadar
mac
Israel
◌
◌-gipt
⁊
iar
didnacul
Recta
do
Maisi
⁊
iar
foglaim
do
Cai
Cain
brethach
oca,
conid
iarsin
ar-richta
na
h-aipgitri
i
n-oentabaill
amal
as-bert:
Cadiat aipgitri
na
tri
primberla
⁊rl..
Cetheora
randa
na-fodailtea
◌◌◌◌.i.
da
comarlid
.lxx.
⁊
da
deiscipul
.lxx.
⁊
da
berla
.lxx.-at
⁊
da
cenel
.lxx..
Se
primthoesig
lasi ndernad.i.
Eber
mac
Sale
⁊
Grecius
mac
Gomeoir
o tat
Grec
⁊
Latín
mac
Puín
o taít
Latíndai,
Riafeth
Scot
o tait
Scoit
⁊
Nemruadh
mac
Cuis,
meic
Caim,
meic
Noe.
Fenius
Farsaid
tra
mac
Eogaín,
meic
Gluinind,
meic
Laimfind,
meic
Etheoir,
meic
Thau,
meic
Buidhb,
meic
hṡein
Iar
meic
Iartecht,
meic
Aboith,
meic
Ara,
meic
Sru,
meic
Esru,
meic
Bath,
meic
Riafaith,
meic
Gomeoir,
meic
Iafeth,
meic
Noe.
Partholon
meic
Sairn,
meic
Sera,
meic
Sru,
cetna
fer
ro gab
Eirind
iar
nDilind.
Nemędh
meic
Agnoman,
meic
Pain,
meic
Sera,
meic
Sru,
meic
Esru
⁊rl.. Cs̅: Cadeat aipgitri na tri primberla eter ainmnigthi ⁊ carec
dairi? Nī. Aipgitir 〈Ebraide 〉 cetus: aleph, beth, gemel,
deleth, he, uau, ut, ain, heth, teh, ioth, caph, laimach, mem, nun, phameth, am, phe, sade, caph, re, sin, thau. Aipgitir Grecda: alpha, beta, gamma, della, e, erisinon, zeta, eta, theta, iota, kapa, luta, mon, noi, csi, o, phi, copi, ro, sima, thau, phi, ci, psi, oo, ennacosse. Aipgitir Laitin: a, b, c, d, e, f, g, h, i, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, x, y, z. ⁊ IS e in fer cetna tra Fenius Farsaid ar-ranic na h-aigitri adubramar ⁊ Bethe-Luis-Nin ind Ogaim, ⁊ is airi as certiu an denach ar is fo deoid ar-richt in Bethe-Luis-Nín ind Ogaim, ut ᚛ᚁᚂᚃᚄᚅᚆᚇᚈᚉᚊᚋᚌᚍᚎᚏᚐᚑᚒᚓᚔᚕᚖᚗᚘᚙ᚜. ET arba .u. uir ar .xx. lin na scole, is aire is e lin na aipgitir ind Ogaim ⁊ at e anmanna for-da in Bethe-Luis-Nin ule ind Ogaim eter ped ⁊ forfeda ⁊ toebomnai ⁊ morsesiur ba uaisliu dib o ro-ainmnigthe .uii. fedha airegda ind Ogaim, conid airi sin ro lathe ⁊ it e anmanna forda-tat iarum ᚛ᚋᚌᚍᚎᚏᚕᚖ. At-berat araile is .x. fedha airegda filet and ⁊ at e na tri do-formaiget frisna .uii. thuas ᚛ᚗᚘᚙ. At-berat uero araile connach o dainib eter ro h-ainmnigthe feda ind Ogaim acht cencopat aichinti indiu araili craind dib. Ar atait tri ernaili for crannaib.i. airig feda ⁊ athig feda ⁊ losa feda ⁊ is uaidib sin a triur uili ainmnigthir fędha ind Ogaim. Airig feda quidem.i. dair, coll, cuilend, aball, unnius, ibar, gius. Aithig fedha: fern, sail, bethe, lem, sce, crithach, cairthend, draigen, trom, feorus, crandfir, edlend, fidat, fincholl. Lossa fedha: edend, fraec, gileach, rait, leclam.i. luacair ⁊rl.
Bethe dano on bethe romaind ro h-aimnigędh ⁊ ara cosmailius fri cois
mbethe, ut dicitur: feothchos folt
chain Bethe ⁊ is aire sin is in bethe ro scribadh in cetainm Ogaim tugadh i nEirind.i. .uii. bethe tucait do Lugh mac Ethlend.i. berthair do ben uait nisi eam custodieris .i. acht mina cometa tu hi . O crand ro h-ainmniged.i. o chairthuind, uair luis don cai `r´ thund í-sin int senGoedelg, ut dicitur: li sula luis .i. cairthend.i. ar ailli datha a caer. Fern dano is o crand ro h-ainmniged, ut dicitur: aire nac finnach fern .i. ar is di na sceith. Sail dano is o crund ro h-ainmniged, ut dicitur: li ambi sail .i. ar a cosmailius a datha fri marb. Nin dano is o crund ro h-ainmniged.i. o uindsind, ut dicitur: cradh sídha no cosdu sidha uinius .i. nin ainm do ginol garmna do-gniter dí uindsiund, no isin aimsír sidha thocbaíter garmna. Uath dano ís o crand ro h-ainmniged.i. sce, ut dicitur: Comhdal chuan sce .i. huath, no ar is uath mar hi ar a delgib. Duir dano is o crand ro hainmniged.i. dair, ut dicitur: airdiu dosaib dair . Tinde dano is o crand ro h-ainmiged.i. culend, ut dicitur: trian roith tinne .i. ar is culend in tres fid roith in cairbait. Coll dano is o crand ro h-ainmniged, ut: cain carfaid .i. coll. Qert dano is o crand ro h-ainmniged.i. aball, ut: clitar bo ascill quert
Column A
.i.
aball.
Muin
dano
is
o
crand
ro h-ainmniged.i.
finemain.
Gort
dano,
ut:
glaisiu
geltaib
gort
.i.
edend.
Ngetal
dano,
ut:
luth
lęga
ngetal
.i.
gileach
no
rait.
Sraiph
dano.i.
draigen.
Ruis
dano.i.
trom,
ut:
ruamna
ruice
ruis
.i.
trom.
Ailm.i.
octach.i.
crand
giuis.
Ond.i.
aiten.
Ur.i.
fraech.
Edadh.i.
crand
fir
no
crithach.
IO.i.
ibar,
ut:
si
nem
feda
io
.i.
ibar.
Ebadh.i.
critach.
Or.i.
feorus
no
edlend.
Uillend.i.
edlend.
IFin.i.
spinan
⁊rl.
Anmanna
fid
ule
sin
tra
amal
fo-gabar
isna
Duilib
Feda
⁊
is
uaidib
ainmnigter
feda
ind
Ogaim
⁊
nocho
o
dainibh,
ut
dicunt
alii.i.
amal
aderat
araile.
Cs̅:
Cis
lir
a
cumant?
Nī.
Lancumang
intib
ule,
etir
fedha
⁊
toebomnai,
co
ndaurba.i.
co
fribaid
uath.i.
amal
bes
a
n-aicned,
cid
mor
cid
bec
e.
IS
amlaid
seo
imne
indister
isin
Cin
Ollaman.i.
cethar
slict
i
fedhaibh
⁊
toebomnaibh.i.
cumang
⁊
ecumang,
lancumang
⁊
lęthcumang.
Lancumang
i
fedaibh,
cumang
i
forfedaib,
ecumang
i
mutib,
lęthcumang
a
lęthguthaigh.
At-bert
araile
is
treslicth
as
coir
and.i.
lancumang
i
fedaib
⁊
cumang
a
forfedaibh,
ecumang
i
mutibh
ar
ni fil
lęthgutha
lasin
nGoedel.
Treda
do-gni
uath.i.
bogudh
⁊
semigudh
⁊
airdibdudh.
Bogudh
cetus
for
toebomnaib
⁊
i
fir
a
ndiaidh
do
ecaibh
doibh.i.
do
p
⁊
do
c
⁊
do
t
iarsin
Laitin.
Bid
dano
tinfed
iar
cach
toebomnai
isin
Goedelg.
Semigud
dano,
amal
ata
Bhatraic
ar
is
uath
bocas
for
bethe
and,
ar
ni bi
p
isin
Goedelg.
Semigudh
imne
amal
ata
a
Bhatraic
,
ar
cia beth
uath
and
is
co
semigud.
Airdibdud
immorro.i.
in
toebomnai
do
breith
ar
uile
amal
ata
sal
⁊
morshal
⁊
feda
⁊
amal
ḟidhu,
amal
fidu
dano
in
cert
acht
uath
do
dibdud
na
fid.
Ar
at
e
teora
fuilte
ind
Airecepta.i.
uath
for
sail
⁊
airnin.
Huath
cetus:
is
ed
fhuillius
b
co ngeib
grem
p ,
ar
ni bi
p
isin
Goedelg,
sicut
diximus.i.
amail
adubrumar.
Cade
a
demnigud?
Nī.
Amal
ata
ocon
Laitneoir:
b
cum
aspiratione
ponitur
pro
p
.i.
suidigtir
b
co
tinfiudh
ar
p .
Dicunt
alii,.i.
aderait
daine
eile,
conna-bi
huath
ar
oen
ri
b
do
luc
p
acht
is
b
a
oenur
bis
ar
p ,
ut
dicit:
Praesens
ambo
pro
ampho
buxus
pro
puxus
⁊
ni
b
co
tinfiudh
ar
p ,
ut
alii
dicunt.
Forail
dano
in
tuilliud
tanaise.i.
do-berar
for
son
dia
fothugud,
ut:
sron ,
⁊rl.
Airnin
dano
in
tres
tuilliudh.i.
baile
arracar
a
les
da
taebomnai
gebidh
airnin
grem
in
dara
nai,
ut:
cend ,
⁊rl.
Ar
ni bi
enmad
in
Ogaim.
Teora
foilcęsta
in
Ogaim
.i.
cert
⁊
ngetal
⁊
sraiph,.i.
cach
baile
bias
coll
riam
u
is
cert
scribthar
and,
ut
cuing .
Cach
bale
dano
i mbia
sail
ria
t ,
is
zraiph
scribthar
and,
ut
stan ,
⁊rl.
IS
e
in
cetharlicht
forfeadaibh.i.
fot
aicend
⁊
fot
suind
i
foclaibh,
fotaib
i
feadaib
airęgdaibh
⁊
gair
aicend
i
foclaib
gairtib.
Fot
aicend
quidem
i
forfedaibh
⁊
gair
sund.i.
gairde
iat
iar
suind
foclaib
fect
and
〈⁊〉
fotai
fecht
aile,
ut:
caín
⁊
caín ,
laig
⁊
laig ,
coír
⁊
coír ,
⁊rl.
Cs̅:
Cade
fot
⁊
gair
intib?
Nī.
Fot
i
fędaibh
⁊
i
forfedaibh
⁊
gair
i
toebomnaibh.i.
gair
hsuind.i.
ar
is
lęthamser
for
toebomnaibh
do
gress
a
chorus
forfedhaibh.
Asin
Cin
Ollaman
tucadh
in
blog-sa
romaind
⁊
ni
do
churp
ind
Uraiceptaidi.
Cuing
dano
⁊
cingit
⁊
uinge
⁊rl.
Is
e
oenda
liter
latindai
ica
scribend.i.
n
⁊
g
no
da
gg .
Ni
h-ecen
immorro
acht
ngetal
a
oenur
isin
Godelg
ar
son
na
da
litir
sin,
ut:
᚛ᚉᚗᚍ.i.
cuing ,
᚛ᚉᚓᚌᚓᚈ.i.
cingit ,
᚛ᚒᚌᚓ.i.
unge .
Nidat
inunda
dano
sinn
frisna
cubaid
ebadh
Column B
⁊
edhad,
ut:
set
oír,
no
set
conaíre.
Ebadh
and-sin
set
◌◌◌
huath
edad
and-sin
sic
nem
im
talmain
⁊
nem
natrach.
Mind
dano,
ipin
and,
min
no
min
ar
ba
idadh
intib
sin.
Ar
deda
ara tuctha
forfeda
isind
aipgitir
ind
Ogaim.i.
do
〈ḟ〉
recra
do
degur
amal
at-bert
isna
Bręthaibh
Nemedh.i.
cenmotha
forfedha
i
fail
deogur
frisna
fedaibh
na
ngutta
⁊
dano
do
hsemigud
fogur
frisna
fedaibh,
ar
is
buca
fogur
bis
isna
forfedaibh,
ut
naem,
eber
and.
Naem
immorro,
amancoll
and,
neim
in
uisci
immorro,
ędhadh
and.
Forfheda
ideo
dicuntur.i.
is
airi
raiter.i.
forithnit
na
feda
im
fhot
ar
is
ed
at-berat
araile
is
cumri
fogur
fil
isna
fedhaibh,
fot
i
forfedhaibh,
no
forfeda
i
firfedha
no
forfeda.i.
fidh
forfid
indtib
no
forfeda.i.
fo
feda
no
forfeda
ar
na
sechentais
iat,
no
forna
fedaib
atat
⁊
ni
ar
araill.
Ebadh.i.
edad
fodein.
Or.i.
ond
iar
fir.
Uillend.i.
ur
uil
and.
IPhin.i.
i
dadh
fadein.
Emancoll.i.
amal
choll,
emnad
a
fuath.
At-berat
dano
fairend
eber
⁊
or,
is
arna
forfedhaibh
fotaibh
atat.
Uillend
immorro,
is
ar
y
ata
⁊
ar
u
in
tan
bis
fo
mędondataid.
Iphin
is
ar
.i.
fo
medondataid
ata.
Emancoll
ar
x
fri
fomtin
na
focal
nGrecdai
no
Latinda
do
thabairt
isin
Godelg
⁊
is
aire
raiter
emancoll
ris,
ar
is
coll
in
dara
toebomnai
fil
in
x
is
ar
is
coll
ro emnad
and
⁊
ni
sail
ar
is
toesechu
coll
in
x
quam
sail.
Co n-agar
dano
isin
Bethe-Luis-Nin
ind
Ogaim
cade
in
fid
gebius
grem
da
toebomnai
⁊
in
fidh
gebius
grem
focail
〈⁊〉
fid
na-geb
grem
toebomna
na
feda
na
focail?
Nī.
Is
e
quidem
in
fid
gebius
grem
do
toebomna.i.
fidh
a
ndiaidh
araile.i.
fidh
bis
ar
aen
re
primfid
ind
focail
no
ar
oen
ri
deogur
in
oensillaib,
ut:
beoir ,
feoil ,
brian
⁊rl.,
no
fidh
tet
`
.i.
i
⁊
u
´
i
consonacht.
Fid
gebes
grem
do
toebomna.i.
oenfid
freachras
i
tomus
do
dib
toebomnaib,
ut
dicitur:
cach
da
toebomna
ar
fid
.
Fid
gebius
grem
focail.i.
fid
labras
a
aenur.
Fidh
na
gab
grem
feda
na
toebomna
na
focail.i.
u
nialsa,
ut
dicitur:
Nec
uocalis
nec
consonans
habentur
.i.
amal
aderar
nochon
agar
mar
gutta
no
consonain.i.
u
no
fid
bis
a
ndiaid
araile,
ut
diximus.
Cade
dano
in
toebomnai
gebius
grem
feda
⁊
toebomna,
⁊
toebomna
gebius
grem
da
fid
⁊
da
toebom
na,
⁊
da
toebom
na
gabait
grem
feda,
⁊
toebomna
gebius
grem
.u.
toebomna,
⁊
toebomna
gebius
grem
tri
fíd
⁊
.iiii.
toebomna,
⁊
toebomna
gebius
grem
focail,
⁊
toebomna
na
geib
grem
toebomna
na
fid
na
focail?
Nī.
Is
e
in
toebomna
gebius
grem
feda
⁊
toebomna.i.
cert.
Is
i
dano
in
toebomna
gebius
grem
toebomna
`
.i.
nƚ
´
⁊
feda.i.
cert
⁊
u .
IN
toebomna
.iii.
gebius
grem
da
toebomna
⁊
da
fid
.i.
`
.i.
n
⁊
g
´
ngetal.
Da
toebomna
gebius
grem
feda.i.
cach
da
toebomna
ar
fidh
i
tomus.
Toebomna
.ii.
gebius
grem
`
.i.
.iii.
´
.u.
fid
⁊
`
no
.u.
.iiii.
´
toebomna.i.
dur
i
n-ined
dimne
disail.
Ni
machtadh
in
tan
gebius
grem
na
.u.
feda
⁊
na
.ui.
toebomna,
cia
no gabad
grem
da
fidh
⁊
da
toebomna.
Toebomna
`.iii. ´
gebius
grem
tri
fid
⁊
.iiii.
toebomna.i.
sail
i
n-inad
for
ṡail.
Toebomna
`.iiii. ´
gebius
grem
focail.i.
toebomna
con-geib
grem
forbaidi.
Toebomna
na geib
grem
toebomna
na
fid
na
focail.i.
oebomna
dia
tocaib
huath
conid
marb
do
raith.
Cs̄:
Cis
lir
deich
do-cusin?
Nī.
a
.uii., .i.
dialt,
recomarc
⁊
iarcomarc
⁊
feles
⁊
cloenre
⁊
luibencosach
⁊
cloedebnas
⁊
brict.
Deach.i.
dafuach.i.
in
tain
is
dialt
ar
dag.i.
maith
⁊
fuach.i.
focal.
Danach
in
tain
as
recomrach
dib
uaigthir
in
tan
as
reth.
Cade
bunad
⁊
inne
airbert
⁊
coitchend
⁊
diles
⁊
ruidles
ruidles
isin
focal
as
dech?
Nī.
Bunad
quidem
ond i
as
deacus.i.
grecum
nomen.i.
ainm
grecda.
Degfuach
a
inde,
ut
diximus.
A
airbert.i.
troig.i.
o
dialt
co
bricht,
ut
prodiximus.i.
amal
ro remraidemar.
In
troig
lasin
Laitineoir
is
dęch
lasin
Filid.
Oenfidh
i
ndialt,
a
do
i
recomrac,
a
tri
i
n-iarcomrach,
a
.iiii.
files,
a
.u.
i
cloenre,
a
.ui.
i
lubencosach,
a
.uii.
i
claidebnas,
a
.uiii.
i
mbricht
cenmotha
toebomnai.
Column A
.i.
.uiii.
sillaba
isin
focal
as
mo
isin
Goedelg,
ut
est
fianamailairechtagardagecheterdarai
⁊
anrocomrairgnigsimarne
⁊rl.
Tri
sillaba
dec
autem
isin
focal
as
mo
isin
Laitin,
ut
tenerificabilitutinitatibus.
Cs̄:
Cia
roich
dialt
i
met
⁊
i
llaiget?
Nī.
Ro sech
i
llaiget
co
enfíd
⁊
is
focal
son,
ut:
a,
i,
o.i.
a
slebe
⁊
i
`
.i.
Colum
Cille
´
.i.
inis
⁊
o
for
cinn
amal
ata
a
cuis
⁊
a
cairtind
i
Sleib
Luachra.i.
anmand
slebe
sainrud,
ut
dixit
Mac
da
Cerd:
IN dam conaireta .a.,
con-gluase geth gulbanda.
Is uallach int arganta
re trichait sed ` .i. elit no ag ´ lurganda.
insce.
Nī. Corop cach da ndialt fris-cara araile ⁊ corop cach da recomrac fris-cara araile ⁊rl., ut: tair , tiar , tis , tuas , aingel , duini , lębur ⁊rl. Ar is ed a cubaidh in tan is com ḟid ⁊ as comdeach. Coig foilltingithi .xx. i rremum.i. a .u. co h-ogfedait na fillid i fuilluid ree uamma na h-ai ocus .xx. gne saerda olchena. Cadeat a n-anmand na n-ined no na infed no na fidh i mberat cach dib docum a dilsi fein? Nī .xi. dib i ndelb ainmneda ⁊ ainseda ⁊ a tri i ndelb geinitli ⁊ togerarthada ⁊ a .iiii. i ndelb toberta ⁊ foxlada.i. tri filti i n-illar ⁊ a tri i n-uathad.i.
fer,
fir,
ic fir
na fer,
na fir,
na firu
Column B
dad,
dar
fer
a
tharsce,
frisin
fer
a
thormach,
in
fer
a
thuarascbai,
re
fír
a
remud,
ar
fer
a
fresgabail.
Fegdair
dano
i
n-illar
fon
cumma
cetna
ut
est:
fir
〈a〉
ainmnigud,
na
fir
a
tuarascbail,
it
fir
a
n-incosc,
na
ḟer
a
selbad,
dona
feraibh
a
ndanadh
⁊rl.
Fer
dano,
ebad
a
ḟid
ind
anma
sin
e
a
gutta
dialt
a
deach.i.
son
oenchongbalach
cen
alt
etir
and.
Io
no
iphin
ina
a
hṡelbad
no
ina
rem
in
tan
as-berar
fír
ar
bíth
a
ndís
ina
rem,
io
and
amal
ata
a
ḟir,
i
fir,
amal
ata
do
ḟiru.
Ío
amal
ata
a
fír,
i
fír
amal
ata
o
ḟíur,
sic
in
sequenntibus.i.
is
amlaid
n-ar
ndheadaídh.
IS
airi
dano
na h-airim
ebadh
ina
rem
cia
beth
i
n-arailib
and
ut
est:
co
fer
⁊rl.
Ar
ni fil
acht
rem
celle
namma
in
cach
bhaile
a
marand
in
fidh
bis
isin
in
ainmnidh
ísna
filtib
tís
idad
no
iphin
autem
bís
intibh
cach
bale
na marand
conid
airi
sin
at-ber:
io
no
iphin
a
fidh
ina
rem
no
ina
selbad
⁊rl.
Dine
di
ṡail
a
forbaid.i.
a
aicent
lasin
Laitineoir.
Ar
at
e
teora
forbaidi
do-cusin.i.
arnin
ar-ding
defidh,
ut
glend
⁊
glond ,
forsail
dano
forfot
fegar,
ut
srol
⁊
mor ,
dinin
di
ṡail
ar
gair
gebid,
ut
bęn ,
fer
⁊rl.
IN
tan
dano
scribhtair
int
ainm
Ogaim
is
and
scribthair
na
forbaidi-so
uasa
fri
relad
fuít
no
chumri
no
fri
tendad,
ar
ni tuc
faide
chena
uair
amal
do-ber
in
Laitneoir:
A
cuit
frisna
sillaba
cumrib,
ut
pax
⁊rl.,
⁊
circumplex
forna
sillaba
fotaib,
ut
res,
sic
.
Do-ber
in
Goedel:
Dinin
di
ṡail
ar
na
cumrib,
ut
fer,
⁊
for
ṡail
forna
fothaibh,
ut “lam”
⁊rl. ,
⁊
amal
bis
gnim
in
cach
oenepert
ilḟoclaigh
la
h-acuit
no
la
circumplex
sic
bis
arnin
aroen
ri
dindi
di
ṡail
ind
oen
ḟocail,
ut
cend
⁊
sroll
.
Arnin
iarum
erind
nin
no
arnin.i.
far
nin.i.
ar
is
nin
scribthair
ic
fuacru
na
forbaidi
sin,
uair
nin
ainm
coitchend
do
cach
littir
etir
ḟeda
⁊
toebomnai.
Forsail
dano.i.
sail
fair
air
is
〈s〉
ail
scribthar
ic
íncosc
na
forbaidi-sin,
ar
is
for
fot
bis
for
ṡail
⁊
is
inund
n-aimsiri
do
fornin
sail
no
forsail.i.
aimser
fhurail
sęch
in
cumair.
Dinin
di
ṡail.i.
di
fo
diultadh
and
connach
nin
⁊
connach
sail
acht
is
dur.i.
ar
is
dur
scribt〈h〉
a〈i〉
r
i
tincosc
na
forbaidi-sin.i.
ar
is
digbail
n-amsire
thornes
dur,
amal
as
tormach
tormaiges
sail
no
dinin
di
ṡail.i.
de
sin
di
fuilledh.i.
nemfuilledh.
At-berat
dano
araile
is
airi
scribthair
dur
ar
dinin
di
ṡail,
ar
is
dur
fil
ar
tus
in
dinin
d
ṡail
fen
⁊
is
aire
scribt〈h〉
a〈i〉
r
nin
ar
arnin,
ar
nin
fil
fo
deoid
and
⁊
is
aire
scribtha〈i〉
r
sail
ar
forsail,
ar
is
〈s〉
ail
fil
i
medon
inti,
no
ut
alii
dicunt:
Ail.i.
aimser
forsail
iarum.i.
aimser
fair.i.
aimser
furail
sęch
in
cumair.
Dinin.i.
ni
nin.i.
ni
fid
`littir ´
acht
forbaidh.
Di
ṡail.i.
ni
aimser
fota
no
ni
sail
nemfuillidh
no
nemfurail
no
defidh.i.
deiridh
na
ḟocal
no
dead.i.
ni
ḟid
acht
is
toebomnai
no
is
for
baid.
Forsail
for
fot
fedair
.i.
tairgthir
fair
conid
fada.i.
sail
no
forsail.i.
ail
fair.i.
aimser
fair.
Dine
di
ṡail
ar
gair
geibid
.i.
gebid
fair
conid
gairit.
IT
e
tra
.u.
gnee
in
berlai
thobaidhe,
berlai
Fene
fasaige
na
filed
⁊
iarmberlai
⁊
berlai
n-ętarscarthach
⁊
berla
fortgidhe
na
filed
triasa n-acalladh
cach
dibh
araile.
Berlai
Fene
tra.i.
in
Fenechas
indiu
no
araila
berlai
ro boi
ic
Feinius
ar
leith.
Fasaige.i.
fis
ogai.i.
dligid
fir
fortucht
no
lorga
fuach.i.
frisnai
⁊
e
ṡn̅a
⁊
trena
⁊
fresn̅a
sechna
firu
⁊rl.,
⁊
na
deailt
n-etarlemme,
ut:
he ,
hen ,
in ,
co ,
to ,
tre ,
tai ,
fe ,
fo ,
fair
⁊rl.
Iarmberlai
dano.i.
`
.i. run
´
coic
⁊
ballorb.i.
graidh
filid
⁊
muirne
⁊rl.
Gne
n-aill
do
iarmberlu.i.
iarum
⁊
atat
⁊
cesc
⁊
cair
⁊
cisne
⁊
cadeat
⁊
dano
⁊
tra
⁊
immorro
⁊rl.
IS
aire
raiter
iarmberlai
de.i.
iaru-berla
ara
sechdacht.i.
iarn
o
na h-etar
a
thaithmech
no
iarmberla.i.
Iar
mac
Nema
ar-rainic
fo
deoidh
⁊
ni etar
a
thaithmech.
Berla
n-etarscarthach
etir
na
fedaibh
airegdaibh.i.
berla
triasa fil
deligud
na
fidh
n-airegda
isind
oenfocal
tria
na
n-inde
taithmíg
ut
est:
ros .i.
roi
uis
in
tan
ros
caillia
ros.i.
roid
as
in
tan
as
ros
usque
no
ro
ḟos
ar
ni bi
acht
ar
marbuisce.
Ros,
roas
in
tan
is
ros
lin.i.
ar
a
luas
⁊
ar
a
thigi
fasas.
Berlai
fortcidhe.i.
fordorchaide
na
filed
amal
as-bert
in
file i scoil Feniusa: Iar araill aro ni anfam
Column A
de
.i.
`.i. ´
inis
⁊
all.i.
uasal
aro.i.
imrid.i.
ni anfam
din
imram
co risam
in
inis
uasail
.i.
Ere.
Et
amal
ro gab
isind
Imacallaib
na
Sṁethrach.i.
bri
briathar
⁊
mon.i.
cles
⁊
smethrach.i.
smit
forrach.i.
clęsbriathar
do nitis
ind
〈ḟ〉
ilidh
ar
daigh
ecnaigh
co
foirgidis
nech
tre
smit
a
cluaísi
do
forrach
no
do
tarraing.i.
forrach
smitta
ainm
in
clessa.
IS
e
immorro
in
.u.-edh
gne
in
gnath
berla
fo-gni
do
chach.
As-berat
araile
combad
he
mberla
Fene
fasaige
na
filed
⁊
conadba
berla
fo
leth.
Alt
co feser
cia
alt
dona
.iiii.
n-altaib
uadh.i.
in
nath,
in
anair,
in
anamain,
in
laidh,
in
setradh,
in
senamain,
in
dian
cona
duanaibh.
O
hsen
inonti
is
o
deachaibh
slonter
alta
uadh,
ar narop
insci
cumascda.
Nath.i.
noith.i.
insce
anair.i.
anaer
anomain.i.
an
somain,
laidh.i.
laitir
no
luaotir
no
laid
in
tan
as
aer
no
ondi
as
laus.i.
moladh.
Setradh.i.
set
raidh
no
rith
iar
seot.
Senamain.i.
sannamann
risna
aístib
romaind.
Dian.i.
di
aer
no
dian.i.
adbol
an
no
ni
h-oen.
O
hsein
inond.i.
ona
.uii.
primaistibh
imach
is
o
deach.i.
is
ni
dena
deachaibh
for-ricfa
⁊
is
uaigib
ainmnigudh
doib.i.
dialt
i
forbu
cacha
rainde
in
duain
recomrac
i
casbairnde
ar narop
insce
cumascda.i.
ar na rapis
amal
aisti
na
n-aerbairdne.
Lorga
fuach.i.
lorga
focail
arrosc
rere.i.
amal
bite
lorga
i
lamaib
daine
ica
innfulang
o
purt
do
phurt,
ar
na toethsat
inta
samla.
It
e
inso
lorga
bite
i
ngenaib
na
filed
oc
foscugudh
o
focul
co
focal.
Lorga
fuach.i.
rem
ṡuidhigthi
de
sillaibh
cach
bite
etir
da
comuaim
da
focal,
ut
Cormac
Bard
eci̅
:
Im ba sesach, im ba seng,
im ba tresach tuirmib tond,
a C[h]rist in cuin-gena lim
o thi co techt for lind lond?
Cia leth co brath iar cuairt cros,
co sluife mo choblach cres?
In sair fan siar, in modh suaíl
im ba fo thaidh no im fadhes?