Auraicept na nÉces edited from the Book of Ballymote
About
| Manuscript: | Book of Ballymote |
| Siglum: | RIA MS 23 P 12 |
| Date: | 1390s |
| Annotation: | N/A |
| Editor: | Engesland, Nicolai Egjar |
This edition is currently being proofed (October 2025). Please get in touch before citing from it.
Column a
Incipit
Auraicept
na
nEges
.i.
eraicept,
ar
er
gach
toiseach.
Cid
dianad
toisseach
seo?
Ni
annsa.
Don
tebi
ro tebed
isin
Gaedilg,
uair
is
ed
toisseach
arr-icht
la
Fenius
iar
tiachtain
din
scoil
gusna
berlaib
ammuich:
gach
son
forrdorcha
robae
in
gach
bescno
⁊
in
gach
berlu,
is
ed
do-radadh
isin
Gaedilg,
conad
airi
as
foirleithiu
quam
gach
berla.
Ar
gach
toisseach
didiu,
uair
is
ed
ba
toisseach
laisna
filedaib
gach
son
fordorcha
do
riachtain
i
tossuch
.i.
Beithi-Luis
ind
Ogaim
arbithin
dorchadad.
Cest,
cia
tugaid
ara
n-eberar
berla
tobaide
din
Gaedilg?
Ni
annsa.
Uair
ro tebedh
as
gach
berla
⁊
gach
son
fordorcha
gach
berla,
fo-〈fh〉
rith
ined
doib
isin
Gaedelg
ara
forleithi
seach
gach
mbescna.
Ceist
didiu,
ina raibi
Gaedelg
resiu
ro tobaidhe?
Ro bae
emh,
ar
ni fagbaiter
na
da
berla
sechtmogat
ar
cena.
Cest,
cia
tir
i
rrugad
Gaedeal?
Ni
annsa.
I
nEgipt.
Ocus
cia
airm
sonnrud?
Ni
annsa.
I
mMaigh
Ucca
i
rraind
iartharaig
descertaig
Egiptí.
Cia
din
scoil
dus cuaid
gu
suidhe?
Ni
annsa.
Gaedel
mac
Eteoir
meic
Toe
meic
Barachaim
do
Grecaib
Scitie
`
no
Scithie
´
.
Column b
Ceist,
cia
met
du n-uch
di?
Ni
annsa.
A
huiledeto
genmotha
inni
ro thormachtatar
filid
tria
fordorchadh
iar
torrachtain
gu
Fenius.
Ceist,
cia
berla
duna
di
berlaibh
sechtmogat
ro taisealbad
do
Fenius
i
tossuch?
Ni
annsa.
Berla
Feni
〈.i. Goidelc〉
ar
is
e
〈Goidel 〉
ba
tochu
lais
dia
scoil
⁊
ir
e
rod n-alt
asa
oetid
⁊
is
e
ba
soom
din
scoil
⁊
ar
a
forleithi
seach
gach
mbeascna
⁊
is
e
berla
toisseach
rugad
on
Tur
⁊
ro bae
Eabra
⁊
Greic
⁊
Laitin
la
Fenius
riasu
tissad
on
Scitia
⁊
ni rainig
a
leas
a
ndeimniughudh
icon
Tur,
conidh
aire
sin
toisseach
ro taissealbad.
Ceist,
nach raibi
isna
berlaib
ilib
ni
bad
uaisli
du
ríachtaín
i
tossuch
quam
`
.i.
inas
in
´
Gaedelg?
Ni
annsa
em.
Ar
a
cuibdi,
ar
a
edruma,
ar
a
mine
⁊
a
forleithiu.
Cid
arnad
lethiu
quam
`
.i.
inas
´
gach
mbescna?
Ni
annsa.
Uair
is
e
cetna
bescno
rugad
on
Tur,
ba
mede
combad
leithiu
quam
gach
mbescna,
conid
aen
dia
taisealbad
i
tossach.
Caide
loc
⁊
aimsear
⁊
perso
⁊
tugait
din
Gaedelg?
Ni
annsa.
Loc
di
in
Tor
Neamruaid,
ar
ís
aga
arricht
i
tossuch.
Aímsear
di
aímser
chumtaigh
in
Tuir
la
claind
Adaimh.
Persu
di
Sachab
mac
Rochemhurcos
⁊
Gaedel
mac
Etheoir
meic
Thoe
meic
Barachaim
do
Grecaib
Scitia.
Caidhe
tugaid?
Ni
annsa.
Tor
Nemruaidh
di
cumtuch.
As-berait
araile
conid
tugait
Gae
`beascna .i. urlabhar´
Column a
del
du
dul
isin
tír
i
rrugad,
conidh
he
toissech
ro scrib
i
taiblibh
⁊
i
llegaibh
isin
lug
sonnrud
dianad
ainm
Calcanensis.
Is
and
ro scrib
Gaedel
ín
Gaedealg.
Cid
ara n-abar
bescna
domunda
din
Gaedhilg
⁊
nach
di
ata
briathar
lasna
hegnadu
eolcha?
Ni
annsa.
Arinní
aisnedes
du
ceastaib
⁊
du
chaingnib
domundaibh
eter
tuaith
⁊
eglais.
Cid
ara
n-eper
comad
borb
fiadh
Día
íntí
legas
in
Gaedhelg?
Ní
di
ata
briathar
and
eter
acht
do
uilideataid
na
feallsamnachta
eter
gramadaigh
⁊
dileachtaigh
⁊
rim,
amal
at-bert
in
fili:
Foglaím, feallsamnacht is fas,
legeand, gramadach ⁊ gluaís,
litirdheacht leír ⁊ rím—
is beg a mbrig for nimh thuas.
Column b
le-
,
futurum
est
-go
〈
quando
dicis
- go
〉
,
preteritum
est
le-
.i.
in tan
raide
ínt
shillaib
toisich
todachaiche
chugut
int
shillab
dedenach
⁊
seachmadhato
seachat
int
shillab
thoisenach.
Defir
on,
amal
as-bert
in
Laidneoir:
Tempus
non
diuiditur
sed
opera
nostra
díuiditur
.i.
nochon
í
in
aimsear
fhogailter
and
acht
ar
ngnimradh-ne.
Ni
hi
dano
is
frecra
dona
haugdaraib
ro badar
i
n-aenaimsir
ris
fen
tuc
Ceann Faelad
in tan
ro raidh
as-berait
auctair
na
nGaedeal
.
Cidh
ara tuc-somh
a
ar
tus
sunna?
.i.
uair
is
i
i〈s〉
sruithiu
i
fedaibh
⁊
is
uaislí
i
nguthaigib.
Combad
si
tugait
in
berla
Feni
`
.i.
berla
Feniusa
´
gním
n-ingnad
n-indligtheach
`
.i.
is
gnim
n-íngnadh
´
`
.i.
ingnath
ara
ainmenci,
índlightheach
ara
uaibrigi
´
`
.i.
triall
for
Neam
ina
corpaib
collaidib
gan
comairlechudh
fri
Dia.
´
for-caemnacair
and
`
.i.
cumtach
ín
Tuir
Neamruaidh
´
.
In
Neamruadh
sin
tra
trenfhear
sil
Adaímh
uile
ína
aimsir
e,
Neamruadh
mac
Cuis
meic
Caímh
meic
Noe.
Ni bai
iaramh
aenrígh
forín
doman
gu
haimsir
Nin
meic
Bel
acht
mad
comhairlidhe
⁊
toisig
nama
badar
and
go
sin
anall.
Da
comairlidh
sechtmogat
iaramh
ro badar
isin
domun
isin
aimsir
i
ndernad
ín
Tor.
Ba
he
dano
in
dara
comairlib
sechtmogat
Neamruad.
Trenfear
sidhe
dano
⁊
fer
an
i
selg
`
.i.
for
aigibh
⁊
fiadhuch
´
`
.i.
for
mila
muige
⁊
arrcheasaib
´
`
.i.
for
mucaib
alltaib
⁊
fornelaib
´
`
.i.
for
enaib
´
,
co mbidis
sochaidi
do
dhaínibh
ica
leanmain
samlaidh
co mba
lia
`
.i.
hi
sloghaib
´
⁊
co mba
nertmairi
oldas
comairlid
samhlaidh.
Conid
he
do-rimtas
`
.i.
ro timairg
´
na
da
comairlib
sechtmogat
sin
i
n-aencomairli
do
dhenum
ín
Tuir
la
hua
brathar
a
athar
`
.i.
la
hiarmo
derbrathar
a
shenathar
´
`
.i.
la
Fallec
mac
Ragua
meic
Arfaxat
meic
Sem
meic
Noe
´
⁊
ba
he-sen
in
dara
comairlib
sechtmogat
cena
go
sin
et
as-berat-somh
iarum
co mad
aencomairlib
⁊
in〈a〉
nn
tuismidh
doib
uile
in
Faillec.
Is
imchomarc
sunn
anmanda
na
da
fhear
sechtmogat
lais
a
ndernad
in
Tor,
acht
chena
ni airmed
scribenna
acht
anmanda
na
secht
fear
ndeg
ba
haireg〈d〉
u
dib
`
.i.
Faillec,
Neamruad,
Eber,
Latínus,
Riabad
Scot,
Nabgodon,
Assur,
Ibath,
Longbardus,
Bodbus,
Brittus,
Germanus,
Garath,
Scithius,
Gotius,
Bardanius,
Sardain.
´
acht
chena
is
e
in
cetri
iar
ndilind
iar
n-aicníud
`
.i.
Neamruadh.
´
Is
e
sin
in
cetrí
iar
n-eladhain
in
Fallec
remraite.
Is
e
dano
iar
n-ugdaracht
`
.i.
Nín
mac
Bel
meic
Ploisc
meic
Pluliris
meic
Agomolís
meic
Fronosis
meic
Gitlis
meic
Terris
meic
Assuir
meic
Semh
meic
Noe
´
.
At-cotaidhi-seomh
dano
anni-sin
et
as-berat
Nemruadh
co mbad
a
ainm-seomh
for-beith
in
gnim-sin.
Ad-rodamas
`
.i.
ro daimed
´
dano
do-som
anni-sin
.
Tredhe
didiu
ara ndernad
la
claind
ndAmhain
cumdach
in
Tuir-sin
.i.
ar
imuamhan
na
dileand
duridhisi
⁊
do
dul
for
Neamh
doib
'na
corpaib
don
talmain
⁊
d'urdairciugud
a
n-anmandh
dia
n-eís.
Conid
de
sin
as-bert
Righ
Nimi
fri
muintir
Nimí:
Column a
Ueníte
ut
uideamus
⁊
confundamus
língas
eorum
.i.
tait
co ro fegam
⁊
gu ro melachtnaighem
berla
ínnani-sin
.
Ba
mor
tra
cumachta
sil
Adhaimh
⁊
a
nneart
isin
aimsir-sin
ic
denum
in
Tuir
co festaís
iaramh
〈in〉
ro bhae
cumachta
Righ
Nimhí
uaso,
con-ruammesc-sen
`
.i.
con-remesc
impu.
´
in tan
as-berad
neach
dib
fri
aroili
tuc
damh
cloch
ba
crand
do-beread
`
.i.
na
lecca
forsa
suaitea
in
chre
⁊
na
forcaí
dia
suaitea,
is
iat
sin
croinn
⁊
clocha
no imluaighdís
eturru
´
.
Do-lodar
tra
filid
asin
Scithia
riab
cianaib
iarsna
gnimaib-sea
du
cuíngidh
fogluma
na
n-ilberla
icon
Tur,
air
do-rumenadar
`
.i.
ro toimtnigedar
´
`
.i.
do-dochusaigedar
´
magen
asa
fordailte
⁊
iarnechta
na
hilberla
do
shil
Adhaimh,
ro meartais
and
iarna
comlani.
Do-lodar
iaramh
gu
Mag
Seannair
dochum
in
Tuir
`
.i.
Mag
n-Ucna
no
Mag
nDoraimh
í
n-iartharthuascert
Maigi
Sennair
ainm
sondrudach
na
rrinni
forsata
in
Tor
´
.
Coígiúr
ar
sechtmogait
a
lín
na
filed
.i.
fear
gach
berla
⁊
na
tri
saidhí
.i.
sai
gach
primhberla
dona
tri
primberlaibh
.i.
Eabra
⁊
Greic
⁊
Laidean.
Ceithri
berla
fichet
as
gach
berla
dib
sen
is
ed
ro fadhladh
and.
Fenius
Farrsaid,
is
ed
ba
hainm
a
tuisigh
⁊
ba
sai
sen
isna
primberlaibh
.
Is
e
fath
ara cuirther
primhdhacht
i
lleith
na
tri
mberla-sin
ara
med
do
eladhnaibh
do-righnedh
estib
⁊
arin
cumasc
ro cumaiscit
tri
gach
mberla,
no
dano
is
arín
titul
ro scribad
estib
'na
triur
í
clar
na
Croiche
`
cid
siu
na tíssad
atuaíd
asin
Scithia
´
.
O
na fuair
Feníus
comhlaínius
na
mberladh
icon
tur
for-fodh
`sgiol◌´
ail
a
scoil
⁊
a
desciplu
fo
cha
`
caith◌◌
´
⁊
fo
cennadcha
ín
talman
ar
gach
leath
du
fhoghlaím
na
mberla
⁊
ros n-othrastar
Fenius
etir
bíathadh
⁊
étghudh
í
cén
badar
oca
fhoghlaím
.i.
secht
mberla
⁊
anais
Fenius
icon
Tur
⁊
ad-rotreb
co
torracht
a
scol
ína
dochum
di
cach
aird
⁊
bai
ic
forcedul
hilchenel
ín
domaín
icon
Tur
inn
ead-sin.
Conad
de
sin
as-bert
i
curp
libair:
Is
and
ro an
Fenius
fadesin
icon
Tur
⁊
is
ann
ad rothreabh
.
As-berat
aroilí
auctair
ní raibí
neach
di
cloínd
Ionan
meic
Iafeth
meic
Noe
dia
ro ghenedar
Greic
⁊
dia
ro chin
Fenius
ic
cumtuch
in
Tuir.
Debthir
on,
ar
ní raibí
cland⁅h⁆
etir
íc
Iónan
no
ní raibi
fen
ín
mac-sin
oc
Iafeth
ut
Hieronymus
dixit.
Ceist,
caite
genelach
Feniusa?
Ni
annsa.
Farrsaidh
didiu
mac
Baáth
meic
Magogh
meic
Iafeth
meic
Noe,
no
Fenius
Farsaidh
〈
mac
Eogain
〉
meic
Glunfind
meic
Laimfhínd
meic
Etheoir
meic
Agnomain
meic
Toe
meic
Boinb
meic
Semh
meic
Mair
meic
Ethecht
meic
Aurtecht
meic
Abodh
meic
Aoi
meic
Ara
meic
Iara
meic
Sru
meic
Esru
meic
Boath
meic
Ríafath
meic
Gomer
meic
Iafeth
meic
Noe
⁊rl.
Et
dano
is
Sgithegdha
Fenius
⁊
cuga
berthar
Scithí
⁊
Gothí
iarna
nge〈ne〉
lchaib
et
ro badar
sil
Nae
ar
ceana.
Berla
nEbraidí
'na
tengtha
ro bai
isin
domun
ri
araile
cumhdach
in
Tuir
⁊
is
ed
dano
bhias
iar
mbrath
⁊
as-berat
araile
co mbad
eadh
no beth
la
muintír
Nime.
Iar
tíachtaín
tra
dona
desciplaib
co
Feníus
o
foglaim
⁊
iar
taispenad
a
cuarta
`
.i.
a
n-imdechta
´
`
.i.
a
foghluma
´
⁊
a
n-
Column b
gresa
is
and
sin
con-aitchitar
gusin
saidh
`
.i.
gu
Feníus
´
berla
na beth
oc
neach
elíu
do
thebíu
doibh
asna
hilberlaib
acht
comad
acco
a
n-aenur
no beth,
conad
airi
sin
con-airneacht
doib
ín
berla
tobaidhi
cona
fortormaigib
`
.i.
berla
Fení
´
⁊
iarmberla
⁊
a
mberla
n-edarscartha
eter
na
fedhaib
airegdhaibh
amal
duiruirmí
isin
Duil Feadha Mair
⁊
berla
na
filed
asa n-acailled
cach
dib
aroile
⁊
a
ngnathberla
fo-gní
do
cach
o
ilcenela.
Goedeal
mac
Etheoir
meic
Toe
meic
Barachaímh
di
Grecaib
ín
dara
saí
ro bai
i
coemtect
Feniusa,
conad
uadh
ro hainmnígead
Gaedealg
`
.i.
ealg
airdirc
ín-sin
´
`
.i.
Gaedheal
ros irdarcaistar
´
.
Gaedeal
d〈a〉
no
Glas
mac
Agnomain
no
Aíngin
mac
sen
brathar
athar
do
Feníus
⁊
ba
sai
sen
dano
cid
he.
Is
e-sside
do-rothlaigestar
a
mberla-sa
gu
Gaedheal
mac
nEitheoir
conid
Gaedealg
o
Gaedel
mac
Etheoir
et
Gaedil
o
Gaedhel
mac
Agnon
no
Aíngín.
Belra
Fení
tra
arr-icht
sunnd
⁊
iarmberla
⁊
berla
n-edarscartha
etir
na
feadhaib
⁊
berla
na
filed
a
ceathramad
⁊
a
ngnathberla
fo-gní
do
chach
a
coiced.
Fenius
Farsaid
tra
mac
Eogeni
⁊
Iar
mac
Nema
⁊
Gaedel
mac
Etheoir
na
tri
saidh
do-reipsead
na
berlu-sa
⁊
apud
Eotenam
`
uel
Athena
´
civitatem
arrictha.
Ceist,
caidhead
a
n-anmann
na
da
chenel
sechtmogat
o
ro foghlaimet
na
hilberlae?
Ni
annsa.
Beithin,
Scithi,
Scuít,
Germain,
Meid
`
no
Moid
´
Sicil,
Hírcaín,
Guit,
Point,
Morain,
Lugoil,
Circír,
Gailli,
Paimpil,
Luidi,
Oigií,
Ciclaid,
Creít,
Corsic,
Sardaín,
Sicil,
Reit,
Reicil,
Roid,
Romain,
Inair,
Massail,
Mair,
Maigidon,
Morcain,
Nairn,
Narmaís,
Narboin,
Norith,
Nobith,
Barais,
Betham,
Bretaín,
Boid,
Maguich,
Armoin,
Amuius,
Goircc,
Galaid,
Achid,
Athaín,
Taeasail,
Ardair,
Alain,
Albain,
Hircaín,
Itail,
Esbain,
Goith,
Guith,
Gruind,
Sarain,
Fraínc,
Freisin,
Longbaird,
Lacdemoín,
Lodain,
Essill,
Tracdai,
Troiaimai,
Dordain,
Dalmait,
Dacía,
Ethióip,
Egept,
Bramain,
Innecdai.
It
e-sin
tra
anmanda
na
da
cenel
sechtmogat
lasa mbadar
na
da
berla
sechtmogat.
Fer
gach
berla
tra
dona
berlaibh-sea,
ba
he
lín
na
scoile
⁊
tri
suidh
⁊
ro faided
gach
fear
dib
fria
berla
⁊
ni
cach
comceniuil
do-chuaidh
and
dochum
a
comcrichi
dun
fhoghlaim
sin
acht
is
cach
comberlaidh
amal
ro gab
Cai
Caínbrethach,
dalta
Feniusa,
ín
dara
descipul
sechtmogat
na
scolí.
Ba
do
Ebraib
a
bunadhus
⁊
ba
co
hEgeftagda
ro faidhedh
fo bith
is
and
ro batar
⁅
na
descipuil
forsin
cuaírt
⁊
teora
bliadna
⁆
a
tusdidhe
⁊
ba
hand
rod n-alt
⁊
tuargabat
fodesin
as
〈
a
〉
aetidh,
conid
de
sin
as-beir-som
i
curp
libaír
.i.
Is
cach
comberlaib
do-chuaid
and
⁊
ni
cach
comcheneoil
dochum
a
chriche
.
Seacht
mbliadna
tra
ro batar
na
descipuil
forsin
cuairt
⁊
teora
bliadna
doib
ic
taispenad
a
ngresa
i
fus
iar
tiachtain
comdar
a
deich
samlaidh,
conid
de
sin
as-beir-som
thís
i
curp
libhair:
A
cind
Column a
deich
mbliadan
iar
scailíud
doib
on
Tur
for
gach
leath
du-rebeadh
doib
a
mberla-sa
.
Bai
tra
cuígíur
ar
fhichet
ba
huaislíu
dib.
It
e
a
n-anmanda
for ataít
feadha
⁊
taebomna
ín
Ogaim.
It
e
andseo
a
n-anmand
.i.
Babel,
Loth,
Foraínd,
Saliath,
Nabgadon,
Hiruad,
Dabhid
Talamon,
Cae,
Kaliap,
Muíriath,
Gotli,
Gomers,
Zru,
Ruben,
Achab,
Oíse,
Urith,
Essu,
Iachím,
Ethrocius,
Uímelicus,
Iudoníus,
Affrím,
Ordínes.
Iss
iat-sin
anmann
ín
choigir
ar
fhichet
ba
huaislíu
bai
i
scoil
Feniusa.
As-beraít
arailí
dano
is
i-sin
in
aipgitir
arrícht
isind
Achaidh
⁊
ic
Tochur
Ínber
Moir
arraníg
Amairgín
mac
Miled
in
mBeithi
Luís
⁅s⁆
in
Oghaím.
Cia
litir,
cía
nín,
cía
son
in nach forbaider
focol?
`
.i.
dinin
disoil
no
fern
´
Is
cía
son
ger
fo-gabar
o
nach
fuach
tren
tinnscanar?
`
.i.
ernin
getal.
´
Na
coic
feadha
aireghdai
immorro
inn
Oghaím,
ba
hon
choiciur
ba
huaisliamh
dib
ro hainmníghthea:
᚛ᚐᚑᚒᚓᚔ᚜
`
a,
o,
u,
e,
i
´
.
As-berat
araile
dano
it
secht
feadha
aireghdha
filet
and
⁊
is
on
morshesiur
ba
huaisleam
and
ro hainmnigthea
⁊
it
e
ín
dana
fidh
du-formaighet
frisna
cuíc
feda
ugut:
ᚕᚖ
Ceist,
caidet
airme
cinnteacha
Tuir
Nemruaidh?
Ni
annsa.
A
hocht
.i.
da
comairlibh
sechtmogat;
da
descipul
sechtmogat;
da
chenel
sechtmogat
na
ndaene,
da
berla
sechtmogat
du
berlaib
ína
scoil;
da
thuaith
sechtmogat
las〈a〉
mbatar
na
berla
sin
⁊
na
cenela;
da
saer
sechtmogat
fría
gnim;
da
aic〈d〉
i
sechtmogat
eter
ael
⁊
bitumaín
⁊
talmaín
⁊
tathluib
ina
comhegur,
da
cheim
for
sechtmoga〈i〉
t
inna
leitheat
amal
as-bert:
Airímh in Tuír togaidhí
Nemruaidh, ba dín do dhainíb.
Ceithri cemeand sechtmogat,
cet cemend ar choíc mílib.
Da chomairlib sechtmogat
tugsat saithiú for sluaighedh.
Da berla for sechtmoga〈i〉 t
ro thidhnaíc Dia fria mbuaidhred.
Da gn̅ saer sechtmogat
dona dainib, ba doghraíng.
Da descipul sechtmog〈at〉
faete Fenius fri foghlaím.
Da thuaith saera sechtmogat
fo rofoglaid, fír talman.
Da primshaer ar sechtmoga〈i〉 t
fri heladhaín na n-adhbar.
Da aicde for sechtmoga〈i〉 t
inna cumhat ro ghnathaigh,
eter ael is bitumain
ocus talmhain is tathluibh.
Seacht cumat deg demníghthí
ag Nim suas ím gaeth ngairigh.
Is da cheím ar sechtmoga〈i〉 t
inna leitheat fria aírím.
Aírím in Tuír.
Cre, uísgí, oland is fuil,
ross is ael is lín lanchuír,
sechím, bitumaín go mbuaidh:
nai n-adhbaír in Tuír Nemruaidh.
Column b
illda:
sumus
.i.
atamaít
,
persa
tanaistí:
estis
.i.
ata
sibsi
;
trés
persa:
sunt
.i.
ataít
.
Sum,
es,
est
a
uathad;
sumus,
estís,
sunt
a
illda.
´
At-taat
da
earnail
forsin
n-aibgiteir
Laitíndai
.i.
guttai
⁊
consain.
Ataít
`
.i.
sunt
a
frithíndleadach
Latinda
´
`
.i.
a
bunadh
forleathan;
´
`
totus
a
bunadh
ruidleasa
´
`
.i.
dearbadh
ín
seín
´
`
.i.
freagra
du
thoít
na
haibgitrech
do-beir
sund.
´
Coich
raínd
indsce
ín
focul
is
sunt?
`
Ar
itat
ocht
ranna
insci
and
`
.i.
nomen,
pronomen,
uerbum,
aduerbium,
participium,
coníunctío,
prepositío,
iíteriéctió
´
.
It
e
a
n-anmand
lasin
Laitneoir:
ainm
⁊
briathar
⁊
pronomen
⁊
doibriathar,
rannghabthach
⁊
remshuidhiugud,
comhfhocul
⁊
interiacht
ocon
Gaedel.
´
Is
demin
eímh
conidh
briathar
ín
focul
is
sunt
⁊
mas
eadh
cía
ball
ín
brethir?
`
Air
itait
amh
a
tri
í
n-uathad
.i.
sum,
es,
est
⁊
a
trí
í
n-illda
.i.
sumus,
estis,
sunt
.i.
cetperso
ín
uathaid:
sum,
perso
thanaisti
i
n-uathaid:
es,
tres
perso
in
huathaid:
est;
cetperso
in
illda:
sumus,
perso
thanaistí:
estis,
tres
perso
i
n-illda:
sunt.
´
At-taat
.i.
ata
ae
í
n-aít
.i.
ata
ae
dligid
í
n-aít
ín
ollaman
a
inne,
no
at-taat
.i.
atai
ae
uait
ar
in
descipul
frisin
⁅
in
⁆
maigistir.
A
inne
beos
at-taat
a
tuitead,
do-aitneat,
do-aigbead,
do-tiagat.
A
airbert
.i.
atat
í
n-aigníudh
na
guttaighi
⁊
na
consaini.
Do-tuítead
i
litrib
.i.
tinntuit
asinn
aicniud-sin
i
llitrib.
Do-aitnead
.i.
taitnít
asna
litrib-sin
i
foclaib.
Do-aidhbead
.i.
du-aispenait
do
eolchaib
eistib
.i.
a
cialla
⁊
a
caireachtaire
.i.
fuatha
na
liter.
Do-tíaghat
asna
foclaib-sin
i
comighib
⁊
i
sreathaibh
roscaigh
⁊
fasaígh
⁊
aireactail.
Da
ernail
.i.
da
fhirinnell,
no
da
fhírínaill,
no
da
fhírdhual,
no
da
erdhul,
no
da
erdhail,
no
da
erdhual,
no
da
orrudhul,
no
da
orrudhedhail,
no
da
orrudhail.
Iss
iat
sin
a
tri
or
⁊
a
tri
er
⁊
a
tri
fír
nUraiceapta.
Cadíad
da
dual
⁊
tri
duail
⁊
cethri
duail
⁊
coic
duail
in
Auraiceapta?
Ni
annsa.
Lanfogur
⁊
defogur
da
dual
na
nguta,
leathgutta
ocus
mudí
⁊
tinfeadhaighthe
tri
dual
na
conson
.i.
in tan
is
a
ceathair
immorro
.i.
da
dual
na
nguta
⁊
da
dual
na
conson
.i.
leathguta
e
⁊
muiti,
air
is
muít
h
.
In tan
is
a
coic
d〈a〉
no
.i.
da
dual
na
nguta
⁊
tri
dual
na
consan.
Forsin
n-aibgitir
.i.
forsind
epe
audair,
no
forsind
epe
íc
duar
.i.
ic
foclaib,
no
forsin
epí
ic
Tur,
no
ondi
as
apígitorium
.i.
in
tinnscedul,
no
is
ed
aibgiges
a
mbescna
do
chach,
no
aipgitir
.i.
a〈i〉
bc〈i〉
o〈i〉
r,
no
is
ed
aipgiges
a
Gaedhelg,
incipit
ailiter ,
apix
a
Greic,
a
be
ce
de
dybum
a
Ebra.
Latíma
.i.
luaidit
inní
.i.
inna
foclu,
no
a
Laidinta
.i.
on
Latíndacht,
no
a
latitudíne
.i.
on
leithet
ín
bescna,
no
o
Latín
mac
Puin.
Edun
.i.
ed
a
oen
erniud,
no
ed
a
oen
an
eolaig.
Gutta
.i.
guth
fotha
.i.
fotha
ín
ghota
in
sein
no
guth
fuiti
iarsani
fuidhít
gotha
treothu,
Column a
no
guth
seta
iarsinni
at
seta
gotha,
ut
Priscianus
dixit:
Litera
quassi
legittima
eo
quod
iter
legendi
prebeat
.i.
ín
litir
amal
íntech
legenn
iarsinní
fuires
set
ín
legínd
.
`
No
guth
aite
´
`
.i.
do-ghniat
guth
í
n-aítt,
´
`
no
guthetait
´
`
.i.
iarsinní
do-etait
guth
treothu
a
n-aenur,
´
ut
Donatus
dixit:
Uocales
sunt
quequidem
profertur
⁊
per
se
sillabam
facíunt
.i.
atat
na
guthacha
is
iat-
side
do-urgbad
treothu
fein
⁊
do-gníat
sillaib
a
n-aenur
.
Consain
`
.i.
cainsuin
´
`
.i.
suin
taitnemcha,
´
no
consaín
onní
is
cónsonantes
comhfhograightheacha
.i.
fograigít
malle
fri
guthacha,
no
consain
.i.
com
a
sain
.i.
tercfograightheacha
ar
bec
a
fogair
a
n-aenar.
Cid
ara n-eibert-sium
guta
⁊
consain
,
uair
guta
uathaid
⁊
consain
ilda?
Ni
annsa.
Guttaí
⁊
consain
is
mhaith
and.
Cidh
ara n-ebairt
guta
guthfotha
no
guta
guth
fuidhít,
ar
ní
fotha
ín
guth
do
feín,
⁊
ni
fuigheand
guth
trít
feín?
Cid
ara
nd-ebairt-sium
consaín
comfograighthíd,
uair
ní
comhfhogur
in
consaín
fria
feín
no
fria
guth?
Ceist,
caíte
ín
condelg
ín
etechtu
in
chéternail
ind
Auraicept〈a〉
?
Ni
annsa.
Fors
is
fer〈r〉
a
fís
is
edechta
saín,
ar
ní
maith
anfhís.
Cid
ara n-eabairt
guta
.i.
guthshet,
ar
ní
set
is
i
fen.
Caide
ruidhles
⁊
dileas
⁊
coitchinn
⁊
indles
ín
focail
ís
guta?
Ni
annsa.
Ruidhles
di
guthshet,
uair
etaidh
guth
a
haenur.
Diles
di
guth
fuíít,
uair
nos foidend
feín.
Coítchinn
di
.i.
guthfotha,
uair
is
fotha
hí
isna
foclaib.
Índles
di
immorro
guthfotha,
uair
ní
fota
hí
íntí
feín.
Cid
ara n-ebairt
aibgitir
epe
ic
Tur,
ar
ní
〈
and
〉
tinnscaíntea
na
h-aibgitri
amal
as-bert
Feníus
ba
saí
isna
tri
berlaibh
cíd
siu
tissad
a
tuaid
⁊
ní
saithí
cen
aipgitri.
I
nDachia
immorro
arr-ichta
aibgitri
in
domu〈i〉
n.
Cetdoichnedh
⁊
cía
dichnedh
ind
Auraicept〈a〉
sunn
.i.
a
cetdoichnedh
for
.i.
ar
in
focul,
a
chetdichneadh
dano
.i.
epe
augdair
.i.
tepe
i⁅n⁆
n
focul
fadesin.
Atat
dano
di
ernail
forsin
Beithi-Luís-Nin
in
Oghaím
.i.
feadha
⁊
taebomnaí.
Dano
i
da
n-ui
ín
sein
uea
caingen
.i.
ín
caingean
forsin
Beithi-Luís-Nin
in
Ogaim
`
.i.
inn
oguamma
´
,
no
forsin
bitheolus
litterdha
inn
Ogaim.
Fedha,
fidh
immorro,
do-rimter
da
gne
for
suidiu
.i.
fidh
saerdha
⁊
fidh
aicenta.
Fid
saerda
.i.
fid
inn
Oghaim
⁊
fid
aicenta
fid
na
caille.
Fid
saerda
immorro
feghthair
da
gne
do
bunad
oca.
Fidh
didiu
ondí
as
funo
fograigim
:
no
ondi
is
fundamentum
.i.
fotha
⁊
is
coitchend
do
fhid
saerda
⁊
do
fidh
aicenta
in
bunad
sin
.i.
fundamentum.
Fid
dano
fo
edh
a
inne
etir
saerda
⁊
aicenta
.
Fotha
dno
a
airbert
etir
saerda
⁊
aicenta.
Ingnad
cidh
fo dera
na
da
bunadh
icon
fid
saerda
⁊
aenbunadh
icon
fid
aicenta
.i.
funo
⁊
fundamentum?
Ni
annsa.
Funo
a
dualus
foghair
⁊
fundamentum
a
dualus
fotha
⁊
caitchend
do
fidh
saerda
⁊
do
fid
aicenta
.i.
fotha.
Fidh
.i.
fedh
ae
uair
itat
coic
ae
and
.i.
ae
ailes
⁊
ae
chanas
⁊
ae
aiges
⁊
ae
mídes
⁊
ae
suídes.
Æ
ailes
d〈a〉
no
.i.
í
ceí〈n〉
mbis
for
menmain,
⁊
ae
chanas
ica
gabail
⁊
aei
aighes
ic
cuinchidh
a
lloige
⁊
ae
mídheas
íma
meít
no
imma
laighedh
⁊
ae
suidheas
iar
n-icc
a
loigi.
Taebomnai
.i.
taebuaím
n-ai,
no
do
thaebhaib
na
n-omnadh
bít
.i.
do
thaebaib
na
fídh
n-aireghdha
bíít,
no
taeb
Column b
omnai
.i.
toba
damna
.i.
iarsinni
teipiter
damna
na
focul
eistib.
Cid
dia n-ebairt
taebuaim
n-uí
.i.
taebuaim
n-airchedail,
air
ní fil
int
airchetul
inna
n-ecmaís
na
taebomna.
Cid
ara n-ebarthar
do
taebhaib
na
n-omnadh
.i.
na
feadha,
ar
ni
do
taebhaib
bit
acht
rempu
no
'na
ndhiaidh
isna
foclaib
bit
na
taebomna.
Toba
nanma
immorro,
is
e
a
ruidhles
ín
focail
sin.
Freagra
du
breithir
tug
isin
aibgitir
Latindaí
ín tan
ro raidh
.i.
itat
da
ernail
forsin
aib⁅i⁆
gitir
Latinda.
Fregra
du
aicníud
immorro
tuc
ín tan
ro raidh:
Atait
da
ernail
forsin
Beithí-Luís
ín
Ogaim
.
Cuín
is
aenna
ín
Beithi?
Ni
annsa.
〈A 〉
huilí.
Cuín
as
deda?
`
.i.
feda
⁊
taebomna
´
.
Cuín
as
treda?
`
.i.
fedha
⁊
forfedha
⁊
taebomna
´
.
Cuín
as
ceathair?
`
.i.
tri
aiccmí
na
taebomna
⁊
na
deich
feadha
airegdha
´
.
Cuín
as
choicdi?
`
.i.
fedha
⁊
forfedha
⁊
tri
aicmí
na
taebomna
´
.
Cuin
a〈s〉
sedha?
`
.i.
na
tri
foilcheasta
inn
Ogaim
´
`
.i.
᚛ᚍᚎᚁᚂ
´
`
i
p
´
.
Cuin
a〈s〉
seachta?
`
.i.
teora
fuiltí
índ
Auraicepta
´
`
.〈i.〉
huath
⁊
forsail
⁊
arnin.
´
Huath
cetumus:
is
ed
fhuilleas
b
co ngeib
greim
p ,
amal
as-bert
in
La〈i〉
tneoir:
b
cum
aspiratíone
pro
p
ponitur
.i.
samhaighthír
b
cu
tínfiudh
ar
p
conid
fuilleas
h,
ar
is
p
tínfedh
ín
Gaedhil.
Forsail
in
fuilled
eile.
Do-beir
cumang
fedha
forín
son
dia
fot
amal
ata
sron,
slog
⁊rl.
Arnin,
is
e
in
tres
fuilled.
In
baile
a
rreagar
a
leas
da
thaebomna
geibidh
greím
ín
dala
n-aí
arnin,
ut
est
ceand
⁊rl,
ar
ni bhi
eamhnad
in
n-Ogam.
Trí
foilcheasta
inn
Oghaím
.i.
ceírt
⁊
gedal
⁊
straiph.
Ín
baile
i
mbi
c
ría
n-u
is
queirt
i〈s〉
scribhtha
and,
ut
est
cuileand
⁊rl.
In
bailí
í
mbi
n
ria
g
is
gedul
i〈s〉
scribtha
and,
ut
est
uíngi
⁊
cuíng
⁊
cíngít
⁊rl.
In
baile
í
mbia
s
ria
d
〈is 〉
straiph
as
scribtha
and,
amal
ata
stan,
stial,
⁊rl.
Da
earnail
forsna
consainib
laisin
Laitneoir
.i.
lethgutai
⁊
mutti.
Inna
lethgutai
ceatamus,
a
tuistidi
rempu.
In
muite
immorro,
a
tuistidi
ina
ndiaid
do
suidib.
Da
ernail
dano
.i.
da
firdedail
didiu
forsna
consainib
cumaidhi
lasin
Laitneoir
`
.i.
lasin
litertreoraidh
no
lasin
legtreoraid
no
lasin
leatanthoirnidh
´
.i.
lethguttai
⁊
muitti.
Lethgutai
.i.
lethgotha
fo-certad
dia
fograigud,
no
luithguith,
no
lethguthait
no
lethguth〈sh〉
et
no
lethguthfotha
⁊
ni
hiarsanní
co mbad
leath
gotha
co
cert
no beith
intibh
acht
nad roichet
lanfoghur,
unde
Priscianus
dixit:
Quicquid
ín
duas
partes
diuíduntur
altera
pars
dicitur
semís
.i.
secip
ní
fodhlaidir
í
ndibh
randaib,
raiter
ín
dara
rann
gu rub
leath
,
ut
Priscianus
dixit:
〈
Semideos
et
semiuiros
apellamus
〉
non
quia
demediam
partem
habent
deorum
uel
uíuorum
sed
quia
pleni
díi
uel
uírí
non
sunt
.i.
cía
raidhiter
iarum
lethfír
⁊
lethtíí
ní
arsinni
bhatis
dii
leithfír
no
batís
lethfír
díí
acht
nachic
comlana
.
Is
amlaid
sin
na
leathghutai
nída
comfhocail,
ut
Donatus
dixit:
Semiuocales
sunt
que
per
se
quidem
proferuntur
⁊
per
se
sillabam
non
faciunt
.i.
atat
na
leathghutai
na hí
do-urgabtar
treothu
fen
.
Qui〈c〉
quid
asperum
dicitur
audítus
expellit
.i.
innarbaid
int
eisteacht
Column a
secib
ni
raiter
co
hagarb
.
Muití
.i.
mífothai
no
maitha
no
maidthi
.i.
bec
caithte
a
fogur,
no
mette,
no
moíte
na
gotha
a
mbeith
maraen
friu,
no
onní
as
mutus
.i.
amlabar
⁊
ní
airsinní
batís
amlabar
di
raith,
air
ítat
a
fhoghuír
íntib
cidh
diat
becca,
ut
Priscianus
dixit:
Informís
mulier
dicitur
non
quia
caret
forma
sed
male
formata
est
.i.
at-berar
ín
bannscal
dodheilb
⁊
ní
iar-sinní
seachmallas
o
dheilbh
acht
mídhealb
fuírrí
nama.
Is
amlaidh
sin
iarum
na
muítí
nídat
nemfograig
acht
is
terc
fogur
íntibh
tantum,
unde
mute
.i.
mífotha
dicuntur
ut
Donatus
dixit:
Mute
sunt
que
per
se
nec
proferuntur
⁊
per
se
sillabam
non
faciunt
.i.
atat
na
muítí
⁊
it
e
na denat
ín
sillaib
treothu
fen
⁊
noco turcbaiter
treothu
⁊rl.
Na
leathgutaí
chetamus
.i.
ín
cetna
ae
for
seís
no
ín
cetna
fís,
no
in
cetna
amus
forsin
n-asneís.
A
tustidí
remibh
.
Na
muiti
immorro,
a
tusíidí
ina
ndiaidh
i
suídhibh
.i.
isna
feadhaibh
dlightheachaib.
A
tustíghthídí
.i.
ín
lucht
ota
a
teasargaín
no
a
tinnscital
.i.
a
nguthaidhe.
Cid
ara n-ebairt
a
tustídhe
'na
ndiaidh
maso
thustidhí
tinnscital,
uair
ní
gnath
in
tíndscedul
fo
dheoidh?
Ni
hedh
eimh
as
ail
do-sum
sund
ar ma〈d〉
tustidí
in
tinnscedul
etir,
acht
mad
ae
ro scichestar
inna
menmain
.i.
dliged
gotha
fil
í
tosuch
na
leathguta
do
airisin
leis
fo
dheoidh
⁊
in
dliged
consonata
fil
intib
fo
deoidh
do
chur
uad
pri
us.
Nirbu
immaircidí
son
lasin
nGaedel,
ar
mbad
aicnead
doib
dib
linaib
a
nguth
remib
⁊
ína
ndiaid
air
is
ed
rob
ímaircídi
la
suidí
co mbadh
an
toseach
do-airesedar
lais
⁊
an
dedhinach
du
chur
uadh
conid
muiti
uili
Beithí-Luis-Nin
in⁅n⁆
Oghaím,
acht
feadha
nama.
.i.
nirbo
im
`airgidi-seom´
airgidi
`
.i.
nír bu
em
ae
aireíc
son
´
`
no
nír bo
eím
aireachtain
suad
son
´
`
no
nír bo
ímuca
urasa
soon
´
`
no
nír bo
uca
immorro
soon
lasin
nGaedel
´
`
no
nochor bo
reím
im
gothaidhí
´
`
.i.
lasin
ngaeth
dul
´
`
.i.
lasin
fear
iga
raibi
in
dul
gaeth
´
armad
aicneadh,
no
armad
ae
gnithi
doibh
dib
linaib
.i.
duna
lethguthaibh
⁊
dona
muitíbh.
A
ngotha
remibh
⁊
ina
ndiaid
`
.i.
remib
⁊
ina
ndhiaid
´
`
.i.
remib
dona
lethguthaib
⁊
ína
ndiaidh
dona
muítib.
´
Acht
ata
acht
leam
and
cheana
⁊
is
ed
robo
em
airechtaín
suad
la
sen
co mbad
ind
ae
ro sechastar
ína
menmain
`
.i.
ín
guth
fil
isin
leathguth
´
no airised
lais
fo
dheoidh
⁊
a
ndeidenach
fuach
do
chor
ae
int
shuadh
.i.
ín
taebomnai
do
chor
ar
tus
conod
mi-aít
labartha
ín
bitheolais
litterda
ín
Ogaim.
Acht
feadha
nama,
per
inistrofen
a
ainm
sin
.i.
traide
den
impsoud
.i.
amal
ata
l
co mbadh
le
no beith
and
⁊
n
co mbad
ne
no beth
and.
Cid
armad
fearr
leis-sium
a
mbith
comtís
muítí
huili
quam
`
.i.
inas
´
a
mbeith
leathgutai
⁊
muítí
amal
⁅
ata
⁆
ro batar
icon
Laitneoir?
Ni
annsa.
Ar
sechem
Grec,
ar
ní filet
lethgutai
la
suidibh
⁊
roba
do
Grecaib
do
Feín〈ius〉
,
no
dano
is
ar
uaislí
uírd
na
nGrec
ut
dicitur:
Omne
uile
pri
usponitur,
omne
bonum
postponítur
.i.
samaigthir
gach
ndereoil
Column b
ar
tus
⁊
gach
saínemail
co
forbu
.
Innscí
tra,
cís
lir
ínnscí
do-chuisin
la
Feni
`
.i.
ifin
che
´
?
Ni
annsa.
A
trí
.i.
ferinnscí
⁊
baninnscí
⁊
demhínsce
lasin
nGaidel
`c´
.i.
mascul
⁊
femen
⁊
neodar
lasin
Laitneoir.
Ceist,
caide
deochair
eturru?
Ni
annsa.
Nos deochratar
a
trí
urluímí
índsce
.i.
híc,
hec,
hoc
.i.
is
e,
is
i,
is
ed
.i.
is
e
ín
fear,
is
i
ín
bhean,
is
ed
ín
neam.
Ceist,
cuín
immairigh
etir
in
innsci
⁊
ín
duil
dia
n-innisin?
Ni
annsa.
Ín tan
feadaír
a
hínsci
choir
fuirri
íar
n-aicníudh.
Ní
imaircidi
immorro
eturru
ín tan
feadair
ínnsci
for
a
n-aill
.i.
ferínsci
for
baninnsci
no
baninscí
for
ferinsci
no
deimínscí
for
neachtar
n-aeí.
Feadair
em
ferínsce
for
banínnsce
ín tan
as-berar
ís
e
in
banmhac-sa,
`
ut
dixit
poeta
´
:
Dia mbadh missi ín banmacan
no cechraínn cach faelmacan.
Fer nad fintar gu gcluinnter,
slancheill chein duib, a muindter.
Is i ín gabuír uair is each.
Is e ín gabur cíd meighleach.
Is i in chorr cid reil nos rel.
Is e in mintan cid banén. ` .i. fo feghthair ´
Ceand mna ro maímair mo mod.
Dos far〈r〉 aidh don, ni deilm ndil.
Is ed ceand is grannium saín
do neoch fil for muín fo ním.
Is he ín lia, lith ro las
iar srethaib suadh ín senchas.
Is ed onn iar n-aicneadh ail.
Is i ín cloch iar saerdataid.
Is e ín daigh derg dighdi dath
frisna geibthi cath na cith.
Is ed ceand is chaemu cruth
fail gu mbruth forsmbroeníu bith.
Samail a dealba can chleith
Ealbha íngine Idhaidh.
Frí goír ngrení glaine ar gurt,
is frís samlaim a caemtucht.
Column a
fo
ínnscí
in
fír
bís
innsci
na
mna.
Deminnsci
dano
.i.
deím
ínscí,
no
deme
ínscí,
no
deímínscí
fuirrí
no
ín
dem
is
onní
as
dem〈o〉
.i.
dighbaim
ita,
no
dibeo
ínsci
.i.
insce
dimbeoaighthi
.i.
ní
hinsce
sluinnes
du
bíu.
Cuín
is
erlunn?
Is
erlonn
em
in tan
dos bere
fri
a
n-aill,
ut
est:
is
e
ín
fear
⁊rl
.
Is
etargaire
dano
et
er
fhemen
⁊
mascul
ínsin
no
is
etargaire
ín tan
deifriche
fri
neach
n-ailí
co
n-anmaim
a
athar
senrud.
Innscí
ín tan
as-berar
is
e
nama
gen
eraill
maille
frís,
ut
Priscianus
dixit:
Oratus
est
ornatío
congrua
dictionum
perfectam
sententiam
demostrans
.i.
ata
in
innsci
ordugud
comímaircide
na
n-epert
faillsiges
in
ceil
foirbthi
.
Erlonn
inund
eter
da
erlonn
nachit
inund
.i.
fri
se
no
fri
sed,
air
ni
erlonn
is
sed,
〈
acht
〉
is
remshuidiugud.
Ferinnscí
aicníd:
is
e
in
fer.
Ferinnsci
saerda:
is
e
an
neam.
Baninnsci
aicnid:
is
i
in
bean.
Baninnsci
saerda:
is
i
in
chloch.
Deminnscí
aicnid:
is
ed
an
neam.
Deminnsci
saerda:
is
ed
in
ceand.
Aicneadh
caem
and
⁊
aicned
etigh.
Aicned
caemh
cetumus:
is
i
a
sron
no
a
suil
na
mna.
Aicned
n-eitigh
immorro,
is
i
a
fhiacail
no
a
bhel
na
mna
⁊
is
cail
gotha
fodera
sin
.i.
ní
ní
acht
neamgnathugudh
amal
atat
na
focail
berlaí
na athgennmar
.i.
nít
binne
lenn
uair
nis gnathaigem.
Mascol
⁊
femen
⁊
neodur
lasin
Laitneoir
.i.
mas
fear
⁊
cul
comet,
no
comfhiscol
.i.
moo
a
fís
⁊
a
col
quam
col
na
mna,
no
is
onní
is
masculínus
.i.
masculíni.
Femen
dano
.i.
femder
.i.
feme
Graece,
uírgo
Latine:
ander
gach
slan.
Femdeir
didiu
.i.
ogh-ingen,
no
femen
quasi
femer
.i.
a
femore
.i.
femur
.i.
slíasat,
air
ís
and
is
ben-si
in tan
fo-gnaithir
dia
sliasaít
no
femen
.i.
flesc
no
maitnechas
unde
femina
de
flescda
no
maithchnechas
dicitur,
no
is
onní
as
femin〈in〉
a,
femína
.i.
banda
no
banecoscda
no
bangnethach
no
bangnímach.
Neudur
.i.
ni fetur
cía
cenel,
uair
nach
si
no
se,
no
neutur
onní
as
neutrum
neimneachtardha
.i.
nec
hoc
nec
illud
.i.
nec
masculinum
nec
femíninum.
Ceist,
onní
a〈s〉
scíscor,
com〈a〉
írcím.
Caíte
deochair
eturru?
Ni
annsa.
Nas defrigidar
a
tri
urlund
innscí
.i.
a
tri
remslonnudh
.i.
sloíntí
rempu
.i.
ríasna
hínscibh
.i.
is
e
is
i
is
ed:
acht
ata
urlaind
sin
a
tinnscedul
a
nd-edargnu
remsluínd
dona
foclaib
ína
ndiaidh;
⁊
ínsce
femen
⁊
mascul
⁊
neutur
tuicthear
trethu.
Etardheilighther
dano
eter
na
tri
cenelaibh.
Ceist,
cuin
imaric
`
.i.
cuin
as
aenaírectain
suad
´
eter
in
inscí
⁊
ín
duil
dia
n-innísen?
Ni
annsa.
Ín tan
fo-gabhar
a
hinnscí
choir
fuirrí.
Acht
do
neoch
do-fuisim
⁊
o
tuisimar
atat
da
thuísmíudh
and,
tuismíudh
aicenta
⁊
tuismíudh
saerda.
Tusmiud
aicenta
geine
.i.
mac
sceo
íngean
o
mnaí.
Tusmíud
saerda
.i.
fer
o
thalmain,
amal
as-beir
Uraicept:
mor
easba
ín
talman
meni
tusmedh
clanna.
Cetheora
fodhla
saerdhatadh
.i.
deifir
rainne
⁊
tugait
binnius〈a〉
⁊
illugud
labartha
⁊
cuimrí
raid.
Deifír
rainni,
ut
est:
is
e
ín
banmac-sa
.i.
din
raind
oigi
fil
ann
isin
ingin
is
Column b
ainm.
Tucait
bindiusa,
ut
est:
is
i
ín
g〈h〉
abair
⁊
d'eoch
ban
is
ainm
.i.
goar
.i.
solus
isin
Fenichus
`
no
isin
Breatnais
´
co tuc
in
file
be
fris
ar
ttucait
mbinniusa.
Hilugud
labartha,
ut
est,
is
ed
a
cend
⁊
is
liate
in
da
urlabra.
Cuímri
raíd,
ut
est:
rusc
immí
⁊
criathar
arba
,
uair
ro pad
emilt
rusc
im
ímim
⁊
criathar
ím
arbor
do
rad,
air
it
e
da
modh
labartha
fil
and
.i.
modh
n-aicenta
⁊
modh
saerd⁅h⁆
atadh.
Secht
n-eatargaire
tra
do-chuisneat
.i.
a
ngrad
condeilg
lasin
Laitneoir
is
eatargoirí
a
n-ainm
lasin
filid.
Etargoiri
ín
íncoisc
i
persaínn.
Etargaire
n-ínchoisc
persaínní.
Etargoire
persaínní
i
ngnim.
Etargoire
persainne
i
cessadh.
Etargaire
derscaigti
i
nderscugud
.i.
p〈o〉
ssit
⁊
comparaít
⁊
superlait
lasin
Laitneoir
.i.
fothugudh
⁊
forran
⁊
formoladh
lasin
filid.
Maith
⁊
fearr
⁊
fearr-son
lasin
nGaedeal.
etargoire
meite
i
mmetughudh.
etargoire
lughaghthe
i
lugugud.
Etargaire
n-ínchoísc
hi
persaínd
cetumus:
unnse ` .i. in fer ´ ,
unnsi ` .i. in ben ´ ,
onnar ` .i. in nem ´ .
me faden,
tu faden,
he fadén,
sinní fadesin,
sibsi fadesin,
siat-som fadesin.
da-rignius ,
da-rígnis ,
da-rigne ,
da-rignísam ,
da-rignesaib ,
da-rigensad .
rom char-sa ,
rot char-su ,
ro char-som ,
rom char-ne ,
rom charabair-si ,
ros carsad .
maith ⁊
ferr ⁊
ferr-som
mor ⁊
moo ⁊
moo-som .
bec ⁊
lugum ⁊
lugu-somh .
Column a
Laitneoir
.i.
etargoire
derscai⁅n⁆
gthi
í
nderscugud.
Ni
cách
etargaire
is
condeilg
⁊
is
cach
condealg
is
etargaire.
Cidh
ar madh
condelg
las-sium
posit?
Ni
annsa.
Ar
is
i
as
fotha
⁊
ata
derscughudh
dí,
ut
dicitur:
airím
fri
unair,
ut
est:
Unus
non
est
numerus
sed
fundamentum
numerí
.i.
nochon
fhil
ínt
aen
co mbad
airím,
acht
ata
conidh
fotha
airim
⁊
amal
ita
alt
icon
Gaedhel,
⁊
ní
dech
fadesin,
cídh
la
deochu
ad-rímther
⁊
tria
saerdataid
ínsin
.i.
ínt
alt
aicenta
immorro
de
posit.
Cid
arníd
ainm
comparaití
do-berat-somh
forín
condelg
uilí?
Ni
annsa.
Poisit
cetumus:
ín
derscaigh
do
ní.
Superlaít
dano:
ni derscaigther
dí.
Comparaít
immorro:
derscaighidh
dí
neoch,
derscaigther
dí,
conid
airisin
is
ainm
foriata
ín
condelg.
Caite
condelg
ceillí
cen
son
⁊
condelg
suin
cen
cheill
⁊
condelg
suin
⁊
ceillí
molle?
Condelg
ceillí
cen
son,
ut
est:
bonus,
melíor,
optímus
bonus,
boníor,
bonímus
magnus,
maior,
maximus
Unse chugut ín gillgugan ,
mac rearrgugan.
Bid can maith lat ar cíngugan,
a ceallgugan.
Column b
`
lebur
Ferchertne
´
Seachta
frisa toimsiter
Gaedhelg
.i.
fid
⁊
deach,
reím
⁊
forba〈i〉
dh,
alt
⁊
indscí
⁊
etargoirí.
Seachta
.i.
septím
a
bunadh
lasin
Laitneoir.
Seacht
n-ae
a
hinní
.i.
seachta
da
aeib
doimiter
and.
A
airbert
.i.
a
airimh
.i.
secht
primeillge
na
filidechta
no
brosnacha
bairdne
no
secht
n〈d〉
eich
na
filidhechta
i
n-ecmais
dialta,
ar
ní fil
ín
sechta
annside.
Is
aire
ro facbadh.
Coitcheand
⁊
diles
⁊
ruidhles
co n-adar
don
focul
is
seachta.
Coitchend
do
cach
airimh
sechta.
Diles
do
a
secht
diuidib.
Ruídhles
do
ín
cétairimh
secht
`a´
frisa nd-ebradh
.i.
fri
secht
laithib
na
sechtmaine.
Innleas
a
tabairt
for
airimh
n-ailí
acht
for
a
secht.
Tomus
.i.
mensura
a
bunad
lasin
Laitneoir.
Toímes
a
hinní.
Toímhes
a
airbert
.i.
to
tenga
⁊
meas
airi
fen
.i.
meas
do-ghnither
o
theangaidh.
In
gne
no
ín
cenel
tomhus?
Is
cenel
eímh.
Ceist,
caitet
a
gnee?
Ni
annsa.
Tomus
filidechta
⁊
tomus
bairdní
⁊
tom
us
prosta.
Cadé
ruidhleas
⁊
dileas
⁊
comt
⁊
índles
hi
tomus?
Ni
annsa.
Ruidhles
do
filidecht
.i.
a
breith
ría
secht.
Diles
do
bairdní
.i.
a
tomus
fri
cluaís
⁊
fri
coír
n-anala.
Cointchend
immorro
de
prois
o
dhialt
immach.
Indles
do
sen
immorro,
air
ní fil
alt
and.
Seachta
fo
secht
for
sechta
inso
sis.
Fidh
.i.
fundamentum
a
bunad
Laitne,
fo
edh
a
hinni,
fotha
no
fidh
ae
a
airbert.
Ruidhles
⁊
diles
⁊
coitchend
índiles
do
fedhaib
`
.i.
ruidhles
do
fhedhaib
aireghdhaibh,
diles
do
for〈fh〉
edhaib
´
.
Coitchend
immorro
do
thaebomnaib
acht
huath.
Índles
do
sen
immorro,
air
ní
taebo⁅i⁆
mna
etir,
ut
est:
h
non
est
litera
sed
nota
aspiratíonís
.i.
nochon fhuil
h
co
mbad
lítir
acht
ata
conídh
noít
tínfídh.
Tínfedh
.i.
a
tíníudh
feadh
.i.
nemnígudh
feadha
do
radh
friu
sin
uilí.
Is
ed
is
ruídhles
⁊
is
diles
⁊
is
choitchend
doib.
Deach
dano
troich
`
no
ar
frithindlidhach
´
a
bunadh
Laitne.
Degfuach
no
defuach
dano
a
hinni.
Dibh
uaighthir
immorro
〈a 〉
airbert
in tan
i〈s〉
sreath.
Caíte
ruidhles
⁊
diles
⁊
coitchend,
índles
isna
deachaibh?
Ruidhles
doib
a
n-anmand
fein
do
rad
fríu
amal
ata
dialt.
Diles
doib
dialt
do
radh
fri
cach
n-aí
dibh,
air
is
dialt
du-formaidh
gach
n-ae
dib
for
arailí.
Coitchend
doib
deich
do
radh
fri
cach
dib.
Indleas
do
dhialt
immorro
deach
duna
secht
ndeachaib
ele
do
radh
fris,
air
ní fil
alt
and.
Reím
dano
.i.
re
huamma
ai
a
hinni
in tan
is
filidecht,
re
huam
in tan
is
bairdní
.i.
ní
huaim
tomais
dligthig.
Reím
dano
.i.
raid
uaím
in tan
is
phrois.
Reím
dano
a
airbert,
diall
no
tuiseal
a
bunadh,
no
reim
onní
as
robamus
.i.
comhshuidhiughud
a
bunadh.
Ruidles
do
reim
do
fid
for
fid
i
filidecht.
Diles
do
taebreím
ceatharcubaid
filidechta
⁊
bairdne.
Coitchend
immorro
do
reim
suín
cen
cheill
⁊
do
reim
suín
⁊
cheilli
immaille.
Diles
do
prois.
Índles
immorro
do
reim
suin
namma,
uair
ní filltir.
Cid
do-sum
nar bo
lor
lais
a
radh
me
namma
co nn-earbairt
me
fadein,
ut
supra?
Ceithri
gnei
immorro
for
prois
o
Column a
reím
.i.
reím
suin,
amal
ata
fer .
Is
as
remnigther.
Reim
ceillí,
amal
ata
Patraic.
Ni airicar
a
reim
suin,
air
is
aendealb
fora
ainmnid
⁊
fora
g〈e〉
nitil.
Reím
suín
⁊
ceillí
amal
ata
Fland ,
Flaind .
Taebreim
prosta
.i.
me
fadein
,
ar
is
taebreím
cach
ní
nach
lanreim.
Treda
ara togarar
reím
.i.
reím
as,
ut
est
fer ,
air
is
as
remnigther.
Reím
índ,
ut
est
fír ,
air
is
ind
reimnigther.
Reím
as
⁊
ind
malle,
ut
est:
ín
fer
.i.
a
ainmníugud
⁊
a
ínchosc
ann
malle.
Reím
dano
ceim
a
airbert.
Bellat mathair Niu〈i〉 l neimnígh
do chloínd Laítín langeimligh
fuair bas i llo grene glaín,
cele Feníusa Farsaid.
Sian sleibi sirlata serínd
senshaill senim snechta snac
slisiu slice samad saball
snaithe snithé saland sacc.
Column b
no
ín
cenel
ín
fidh?
Ís
cenel
emh
⁊
masa
chenel,
cadet
a
gnee?
Ni
annsa.
Fid
saerda
⁊
fid
aicenta
.i.
fid
saerda
fid
inn
Ogaim,
fid
aicenta
immorro
fid
na
caillí.
Et
fid
inn
Ogaim,
in
gne
no
in
cenel?
Is
cenel
ecin,
ar
techtaid
gne
.i.
fid
aireagda
⁊
forfidh
⁊
taebomna.
Is
e
insin
ín
cenel
cenelach
gneach
.i.
fid.
Ceist,
ín
gne
no
in
cenel
in
deach?
Is
cenel
emh,
ar
techtaidh
gne
.i.
secht
ndeich
na
filidechta.
Is
e
sin
ín
cenel
gneach
baghabhat
ocht
n-ernailí
c〈e〉
achtar
ngne
na
filidechta.
Ceist,
ín
gne
no
ín
cenel
in
rem?
Is
cenel
.i.
da
gne
.i.
filídecht
⁊
bairdne
.i.
reim
do
fídh
for
fidh
⁊
taebreim
do
fídh
for
fídh,
ut
est:
Coluím caid cumachtach ⁊ rl.
A 〈Fh〉 laind, at luam ín gaiscidh grinn
co Maistin maill.
At glan, at gaeth, is gart do rínd–
at laech, a 〈Fh〉 laind.
Esse feda is fretede–
ferr duib a aicne occaib.
In blog aeoír thepide
techtas í n-elluch focail.
Column a
⁊
ín
taebo⁅i⁆
mna
tuíssecha
do
thabairt
ar
aird
⁊
co festar
na
feda
bes
isin
taebchubaidh
in
raind
⁊
gurob
e
in
fidh
cetna
bes
isind
im〈fh〉
recru
na
tarmthortcheand
⁊
gurub
inund
a
lín
do
thaebo⁅i⁆
mnaib
bes
impu
⁊
co festar
cía
deach
dona
ocht
ndeachaib
da-roígh
í
n-aisti
⁊
co festar
ín
taebreim
no
ín
reim
do
fid
for
fidh
⁊
co festar
cia
forbaidh
bes
for
son
ceneoil
índ
ínifrecraí
⁊
co festar
cia
halt
dona
seacht
n-altaibh
ind
aircetail
.i.
na
filidechta.
Insce
.i.
co feasar
ín
se
fo
ín
si
inn
aisti.
Etargaire
.i.
co feser
cía
gne
ín
aircétail
do
gne
do
thomus
fri
sechta.
Et
ín tan
ba
roscadh
na
tomaiste
and,
cindas
no thomhsidhe
`
ar
ni bidh
lancubaidh
no
taebchubhaid
and.
´
?
Ni
annsa.
Do
focul
forba
anaile
no taíspenta
don
choiceadh
focul,
uair
is
coic
focail
ro mesadh
i
n-anail
ín
filed.
Cate
sechtta
ín
ochtta
índ
Auraicepta?
Ni
annsa.
Ín tan
is
ocht
ndialta
í
mbricht
is
and
is
secht
n-alta.
Cate
ín
focul
oenchongbhalach,
dechongbalach,
treconngbalach?
Aínmnígther
o
trian
⁊
ní
ruidhilsi
do
ín
trían
o
n-ainmnigther
nadat
na
da
trian
o
n-ainmníghther
íarcomarc.
Caitiat
na
da
taebomna
gabhait
greim
guthaige?
.i.
c
⁊
r
ar
essi
a,
ut
est,
Coluim
Cille
cecinit:
I mba sessach, i m ba seng,
i mba tresach, tuir me glonn,
a C〈h〉 rist, in congebha lind
o thi co techt ar línd long?
Column b
fo
nihilus
ina
guthaige
amal
ro gab
íind .
Fír
em,
air
ní thuicter
na
feda
dedhencha
filet
isna
deghfoghraibh
sin
triana
cantain
fo chetoir.
Aímnert
immorro
in tan
bít
i
comsuídigthib
cutrumaib
na
defogair
〈⁊ 〉
isna
forfedaib
amal
ata
fer
⁊
ben .
Coic
feadha
cach
aicmí
⁊
is
oen
co
a
coic
cach
ae
.i.
`o´
aenfleisc
co
coic
flescaib,
ut
est:
beithi
a
aenur,
nín
a
coic
ur.
No
dano
gne
ele?
Ni
annsa.
Ecumang
cetamus:
in tan
bíte
fo
nialus
ut
quoniam,
quidem
lasin
Laitneoir,
no
in tan
bíte
tri
guthaighe
a
n-aenshillaib
lasin
nGaedhel,
ut
Briaín ,
gliaidh ;
feoil ,
beoir
lasin
nGaedel.
Aimnert
immorro
in tan
bite
fo
consonacht,
ut
seruus,
uulgus
lasin
Laitneoir,
ut
iarum ,
cian
⁊
ceír
⁊
uull
⁊
aball
lasin
nGaedhel
⁊rl.
Lanc〈u〉
mang
da〈no〉
intib
etir
fedha
⁊
taebhomna
co
nd-urba
uath.
Conda delighetar
tria
n-airde
`
.i.
tria
n-ecosc
´
.i.
is
caíndeifriges
a
n-aradu.
It
é
a
n-airde:
deasdruim
`
.i.
bethi
do
deas
in
droma,
is
ed
aicmí
beithi
´
,
tuaithdruim
`
.i.
don
leith
atuaidh
dín
druim
bis
aicme
uatha
´
,
lesdruim
`
.i.
leas
uait
cucut,
no
leatarsna
darín
druim
bis
aicmí
muine
´
,
tredruim
`
is
ed
aicmi
ailmí
´
,
imdruim
`
.i.
andíu
⁊
anall
aicmi
na
forfidh
´
.
Is
amlaid
im-drengar
.i.
is
amhlaid
eimh
ceímníghthir
isinn
Ogam
amal
cemnígther
isin
crand
.i.
do
lamh
dess
reut
.i.
aicmi
beithi
⁊
do
lamh
chle
foi
díudh
.i.
aicmi
h
⁊
iarsin
is
leis
⁊
is
frís
aicmi
m
.i.
les
uaít
⁊
fris
cucut.
Trit
immorro
aicmi
a.
Tairís
immorro
⁊
immi
aicmi
na
forfidh.
Is
amhlaid
`sin ´
im-dheilighter
na
fedha
⁊
na
forfeda
⁊
na
taebomna.
Cid
ara n-eperar
fedha
fri
saidhíu?
Ni
annsa.
Fo bith
do-miter
na
taebomna
friu
⁊
cain-uaighter
na
focail
dibh,
ut
est:
luís
ailme,
beithe
ailme
.i.
la ,
ba .
Is
e
sin
ín
sealbhadh
saerdha
cen
reím
acht
reim
remraíte.
Ni
annsa.
Amal
iaraither
fidh
aireghdha
nama
ica
breith
fri
sechtu
sic
iaraither
in
taebhomna
bhis
and,
cach
da
taebomna
ar
fidh,
ut
dicitur:
Marcach at-chonnac anne.
Etach uaime co ndath cro.
A dath is gilithear geís.
Uan tuinní dath a da o.
Column a
Perso
do
Amairgeín
Glungel
mac
Miled.
Tucaid
a
denma
Meic
Miled
dia
tothlugud
fair
amal
ata
'nar
ndiaidh.
Cia
arraníc
a
mberla-sa
⁊
cia
airm
i
n-arneacht
⁊
cissi
aímser
i
n-arnecht?
Ni
annsa.
Arraníc
Feníus
Farrsaidh
oc
Tur
Nemrua〈i〉
d
i
cind
dech
mbliadan
iar
scailiudh
on
Tur
for
cach
leath
⁊
is
cach
comberlaid
do-chuaidh
and
dochum
a
crichí
⁊
ni
cach
comcheníuil
amal
ro gab
Cai
Cainbreathach,
dalta
Feníusa
Farrsaidh,
ín
dara
descipul
sechtmogat
na
scoilí.
Ba
do
Ebraibh
a
bhunadhus
⁊
co
Eigipt
ro fuidhedh
ocus
is
and
ro an
Fenius
fodhesin
ocon
Tur,
⁊
is
and
ro aitreabh,
conid
andsin
con-aitchetar
chuíce
ín
scol
berla
tobaidí
do
theípu
doib
asna
hilberlaibh
tucsat
leo
di
muich
conna beith
oc
nach
〈a〉
ilíu
a
mberla-sain
acht
occaib-seomh
a
n-aenur,
no
ic
neoch
no foglaíndfedh
leithiu
dorísi.
Is
and
saín
do-repedh
a
mbelra
asna
hilberlaibh
⁊
ro taiselbad
do
aenfír
dib,
conid
a
ainm-sen
forta
a
mbelra-sa.
Ba
he
ín
fer
hisin
.i.
Goedel
mac
Angeín,
conid
Gaedil
de-sidi
o
Gaedel
mac
Angin
meic
Glunfind
meic
Laimfhíndh
meic
Agnumain
do
Gregaibh.
Inand
tra
Gaedel
mac
Aingin
⁊
Gaedel
mac
Etheoír
.i.
da
ainm
ro badar
fora
athair
.i.
Aingin
⁊
Etheoír.
Is
and
iaramh
do-ríaghladh
in
mberla-sa.
Í
mba
fearr
iarum
do
cach
berla
⁊
a
nba
leithíu
⁊
a
mba
caemu,
is
ed
do-repedh
isin
nGoedilc
⁊
cach
son
dona airnecht
cairechtaire
isna
aípgitribh
ailibh
olchena
arrichta
carechtaire
leo-sumh
doibh
isin
beithi-luís-nín
ín
Ogaim,
ut
est:
᚛ᚕᚖᚗᚘᚙ
Ro latha
iarumh
a
fedha
for
leith
⁊
a
taebomna
dano
for
leith,
co fil
cach
ae
dibh
fo
leth
o
'rlaile.
Ni fail
leathgutai
amal
na fail
la
Grego
acht
na
muite
namma.
Cach
duil
dona rabha
ainmníugud
isna
berlaib
ailib
air-íchta
ainmníghthi
doibh
`
isi
`n´
Gaedilg
´
ut
est
grus
⁊
cloch
⁊
linn .
At-connac ín lís
seach a teged glas,
ínarb imda a grus,
gen gurb imda as.
Column b
is
iat
sin
cenela
cloch
dona fuilet
freacarthaich
icon
Laitneoir.
Aqua
lasin
Laitneoir,
uisce
lasin
nGaedel.
Amnís
lasin
Laitneoir,
aband
lasin
nGaedel.
Piscina
lasin
Laitneoir,
iachlinn
lasin
nGaedel.
Linn ,
immorro,
lasin
nGaedel,
ni fhil
a
frecra
lasin
Laitneoir.
Leithíu
didiu
ín
Gaedelc
i
foclaib
⁊
i
llitribh
desin
anda
ín
Laitin.
Is
ed
as-beir
ín
Laitneoir
cid
leithiu
i
foclaib
⁊
i
llitrib
ín
Gaedelc,
ni
leithe
i
cíallaibh,
ar
cia bet
ilanmann
icon
Gaedel
ic
sluinn
na
raet,
tíc
ín
chiall
relait
asin
uathadh
focul
fil
icon
Laitneoir.
Ní
fír
on,
amal
as-bert
ín
Laitneoir
feín:
Nísi
scirís
nomen,
cognitío
rerum
períít
.i.
at-bail
int
aichnius
inna
raet
mení aichnígther
int
ainm
.
Is
e
seo
a
thossach
in
libhair-sea
iar
Fenius
⁊
iar
nIair
mac
Nema
⁊
iar
nGaedel
mac
Ethíuir.
Is
iat
sin
a
persaind
⁊
is
i
a
aimser
.i.
aímser
tancatar
Meic
Israel
uili
a
hEigípt.
I
nDacia
arricht
ci
as-beratar
alíí
co mbad
i
mMaigh
Sennair.
Tucait
a
scriíind
.i.
a
thotlugud
do
scoil
mhoír
co
Fenius
⁊
co
Iar
⁊
go
Gome
mac
nEitheoír
a
thepe
doibh
inna
nUraicept
iarna
idnacul
do
Maissi
⁊
iar
fodlaim
do
Chae
Cainbreathach
occa.
Conad
iar sin
arríachta
n〈a〉
aip〈g〉
itri
a
n-aentabaill,
amal
as-beir:
Catiat
aib〈g〉
itri
⁊rl.
Aur-
cach
toisseach.
Aicceac〈h〉
t
dano
icht
aicce
`
.i.
gnim,
´
air
iss
i
n-aiccí
bis
ín
descipul
icon
aidi.
No
aiccept
.i.
acceptus
.i.
airíten
.i.
chucut
neach
nach fil
agut.
Na
nd-Egeas
.i.
na
ndaei
cen
cheass
.i.
na
fileadh.
Se
primthaisigh
lasi
ndernad
ín
Tor
.i.
Eper
mac
Saile
⁊
Gregus
mac
Gomer
otaít
Greic,
⁊
Laitin
mac
Puín
otait
Laitin〈d〉
a,
Riabad
Scot
mac
Gomer,
⁊
Nemruadh
mac
Cuís,
⁊
Feníus
Farrsaídh.
Da
bliadain
coecat
o
scailed
ín
Tuír
co
flaithius
Nin
meic
Bel.
A
do
coecat
〈a 〉
righi.
Ceithir
bliadna
deac
ar
tri
fichtib
ar
secht
cetaib
o
fhlaithius
Nin
meic
Bel
co
deredh
flaithiusa
Tutaines,
rígh
in
domaín.
Is
re
linn
ro toghladh
in
Trae
fo
dheoidh:
secht
mbliadna
ingen
Laitin
meic
Puin,
conad
tri
bliadna
cethorchat
ar
noi
cetaibh
o
scaileadh
in
Tuír
co tuc
Aeneas
Lauina
⁊
Laitin
fen
do-roine
a
caingen
fris.
Is
follus
as
sin
co nach
certtiaghait
lucht
ín
Uraicepta-sa
conad bad
e
Laidin
in
sechtmadh
primthuíseach
ín
Tuír.
Ceist,
caiteat
aipgitre
na
tri
primberla
eter
ainmniugud
⁊
charechtaír?
Ni
annsa,
em.
Aipgitir
Ebraidí
cetamus:
aleph
beth
gemel
deleth
hee
uuall
saín
heth
theth
〈i〉
oth
caph
iamfech
mem
nun
samech
hain
phe
sade
coph
res
sin
thau
psi
oo
alpha
〈b〉
eta
〈g〉
ama
delba
ee
erisinon
zeta
heta
theta
iota
capa
luta
moi
noi
chsi
o
phe
cope
ro
simma
thau
uiuu
phi
chi
ennacose
Latinorum
a
b
c
d
e
f
g
h
i
k
l
m
n
o
p
q
r
s
t
u
x
y
z
⁊
et
⁊.
Is
e
in
fer
cetna
tra
Feníus
Farsaidh
araíníg
inna
ceithri
aipgitri-sea
.i.
aipgitir
Ebraidi
⁊
Grecda
⁊
Laitinda
⁊
ín
Beithi-Luís-Nin
in
Ogaim
⁊
is
aírí
is
certíu
ín
dedenach
.i.
ín
Beithe,
air
is
fo
deoidh
arricht.
Bai
coiciur
ar
fichit
isin
scoil
ba
huaislem
dib
⁊
is
e
a
n-anmand
for
Column a
ta
in
Beithi-Luís-Nin
eter
fedha
⁊
taebomna
᚛ᚁᚂᚃᚄᚅᚆᚇᚈᚉᚊᚋᚌᚍᚎᚏᚐᚑᚒᚓᚔᚕᚖᚗᚘᚙ
`
b
l
f
s
n
h
d
t
c
q
m
g
ng
z
r
a
o
u
e
i
ea
oi
ui
io
ae
´
⁊
bai
morshesser
ba
huaislíu
do
suídhibh
o
ra n-ainmníghthea
na
secht
fedha
aireghdha
inn
Ogaím,
conadh
oírí
ro laithi
for
leith
᚛ᚁᚂᚃᚄᚅᚕᚖ᚜
`
a
o
u
e
i
ee
oo
´
.
As-berat
arailí
it
deich
feda
airegda
filet
ann
⁊
it
e
indso
a
n-anmand:
᚛ᚁᚂᚃᚄᚅᚕᚖᚗᚘᚙ᚜
`
a
o
u
e
i
ee
oo
iiii
ii
ee
´
⁊
it
é
a
tri
do-formagat
sen
frisna
secht
thuas:
ᚗᚘᚙ
`
.i.
iiii
ii
aaee
´
.
Conid
aire
sin
ro latha
a
fedha
⁊
a
taebomna
for
leith
⁊
it
e
a
n-anmand
soín
fordo taít
iarumh.
As-berat
immorro
araile
co nach
o
dhainibh
itir
ainmníghter
fedha
in⁅n⁆
n-Ogaim
isin
Gaedhelg
acht
o
chrandaibh,
gen gu haichinter
anníu
araile
crand
dibh.
Air
atat
ceithri
hernaile
for
crandaib
.i.
airid
fedha
⁊
athaig
feda
⁊
lossa
feda
⁊
fodhla
feda
⁊
is
uaithibh
sin
a
ceathrur
ainmnighter
fedha
ín
Oghaim.
Airigh
fedha
quidem
.i.
dur,
coll,
cuileand,
abhull,
uindsiu,
ibur,
giús.
Athaig
fedha
.i.
fern,
sail,
bethi,
lemh,
sce,
crithach,
caerthand.
Fodla
fedha
andso
.i.
draighen,
trom,
feorus,
crand
fír,
fedlend,
fidhat,
finncholl.
Lossa
fedha
.i.
aitean,
fraech,
gilcach,
raid,
lecla
.i.
luachair
⁊rl.
Beithe
dano
on
beithe
ro hainmnigheadh
ar
cosmaillius
fri
coís
ín
bheithe
ut
dicitur:
Feocos
foltchain
ín
beithi
⁊
is
airi
sin
is
i
mbeithi
ro scribadh
in
cetainm
Ogaim
tucadh
a
nErind
.i.
secht
mbeithi
tugad
do
Lugh
mac
Ethlenn
.i.
berthair
do
bean
uait
nisi
eam
custodíris
`
.i.
mine derna
tu
a
coimét.
´
Is
aire
sin
beos
scribthar
beithi
a
tosach
aipgitre
in
Ogaim.
Luis
dano,
is
o
chrand
ro hainmniged
.i.
o
cairtheand
.i.
uair
luís
ainm
caerthaind
isint
shenGaedelg
ut
dicitur:
Li
sula
luís
.i.
caertheand
ar
aillecht
a
caer.
Fernd
dano,
o
chrand
ro hainmniged
ut
dicitur:
Airenach
Fiann
.i.
fernd,
air
is
di
na
sgeith.
Sail
dano,
is
o
chrand
ro hainmniged
ut
dicitur:
Lí
ambí
.i.
nemli
lais
.i.
ar
cosmaillius
a
datha
fri
marb.
Nín
dano,
is
o
chrand
ro hainmniged
.i.
o
uindsind
ut
dicitur:
cosdad
sida
nin
.i.
uinníus,
ar
is
dí
do-niter
craind
gae
triasa coscairther
ín
sidh,
no
cosdudh
sidha
uindís.
Nin
.i.
ginol
garmna
do-gnither
do
uindsind
.i.
isin
aimsir
sidha
togaibter
garmna.
Huath
dano,
is
o
chrand
ro hainmniged
.i.
sce,
ut
dicitur:
comdal
cuan
huath
.i.
sce,
no
ar
ís
uathmar
hi
ara
deilghibh.
Duir
dano,
is
o
chrand
ro hainm〈ni〉
ged,
ut
dicitur
airde
dossaib
duir.
Tinne
dano,
is
o
chrand
ro hainmniged
.i.
cuíleann
triana
rothenne
.i.
ar
is
cuileand
ín
tres
fidh
roith
in
carbaít.
Coll
dano,
is
o
chrand
ro hainmniged
ut
dicitur:
caínfidh
.i.
coll
.i.
cach
ac
ithí
a
chno.
Queirt
dano,
ís
o
chrand
ro hainm〈n〉
iged
.i.
abhull
ut
dicitur:
clithar
boaiscille
.i.
elít
gelt
quert
.i.
aball.
Muin
dano
.i.
finemhain,
ut
dicitur:
airdi
masi
muin
.i.
iarsinní
fhasas
a
n-airde
.i.
finemhain.
Gort
dano
.i.
edeand:
Glaisiu geltaibh gort
Column b
Oir
.i.
feorus
no
edind.
Uilleand
.i.
edleand.
Iphin
.i.
spinan
no
ispin
⁊rl.
Anmand
fidh
tra
sin
uile
amal
fo-gabar
ísna
Duilibh
Fedha
ín
Ogaim
⁊
ní
ho
dainib
ut
alíí
dicunt.
Ceist,
〈cis 〉
lir
a
cumang?
Ni
annsa.
Lanchumang
intibh
uilibh
et
er
fedha
⁊
taebomna
co
nd-aurba
huath
.i.
conas-firbade
uath
.i.
amal
bes
a
n-aicned
cídh
mor
gidh
beg
e.
Is
amhlaidh
ínnister
isin
Cin
Ollaman
.i.
cethirshlicht
feghthair
for
fedhaibh
.i.
cumang
⁊
egumang,
lanchumang
⁊
lenchumang
.
Lanchumang
i
fedaib,
cumang
a
forfedaibh,
egumang
a
mut〈ibh〉
,
lethchumang
a
leathgutaibh.
At-berat
araile
is
treshlicht
as
choír
and
.i.
lanchumang
a
fedaibh,
⁊
cumang
a
forfedaibh,
⁊
ecumang
a
muitíbh,
ar
ní fil
leathguta
la
Gaedel.
Ceist,
cate
fot
í
fedhaibh
⁊
i
forfedhaibh
⁊
gair
hi
taebomnaib
.i.
gair
suidigud,
air
is
leathaimser
for
taebomnaib
do
gres
a
corus
for〈f〉
ed
.
Ceist,
cis
lir
dech
do-cussin?
`
aspin
dassien
no
scilen
´
.
Ni
annsa.
A
ocht:
dialt
⁊
recomrac
⁊
iarcomrac,
felís
⁊
cloenre
⁊
luibenchosach
⁊
claideamnas
⁊
bricht
Oenfidh
airegda
í
ndialt,
a
da
i
recomrac,
a
tri
i
n-iarcomrac,
a
ceithri
i
filis,
a
coic
hi
claenre,
a
se
i
luibenchosach,
a
secht
i
claidemnas,
a
ocht
i
mbricht,
cenmota
taebomna.
Ceist,
cia
roig
dialt
i
mmeít
⁊
i
llaiget
.i.
dialt
co
ceill
coic
litri
and
a
n-as
mode:
ro saigh
i
llaiget
co
oenlitir
⁊
is
focal
son,
ut
est
a,
o,
i,
amal
ata
á
`
.i.
ard
´
slebhí,
amal
íta
Ard
`a ´
Cuis,
⁊
Ard
`a ´
Cartaind,
a
Slebh
Luachra
.i.
anmand
slebhe
saindríudh
ut
dixit
Mac
Da
Cert〈a〉
:
Damh conngair et er da a.
Fon gluaísi gaeth gulbanda.
Is uallach int arganda
re trichaít sed lurganda.
Column a
⁅Aspin ⁆
Ebraide.
`
aspin
dassien
scilen
´
Cinntíchú
immorro
ín
aipgitir
Laitiianda
no
ín
aipgitir
Grecda.
Cinntichu
son
`.i. ´
beithi-luis-nín
ín
Ogaim
no
ín
aipgitir
Laitianda
uair
is
fo
deoidh
arricht.
Cia
haenfocul
gebes
forna
ceithrí
ernaili
inn
Auraicepta
cen
deifír
tomuis
no
tarmforcind
no
feda
no
focail
na
forgnuisi?
Ni
annsa.
Ín
focul
is
aipgitir,
ar
gebid
ar
aipgitir
Ebraide
⁊
Grecda
⁊
Laitianda.
Treidi
do-ghní
uath
.i.
bogad
⁊
semígudh
⁊
airdibdad.
Bocad
cetumus:
for
taebomnaib
⁊
is
'na
ndiaidh
do-eagmaíng
do
`ib´
.i.
do
p
⁊
do
c
〈⁊ 〉
do
t
ut
cloch ,
both .
Iarsin
Lait
`neoir´
bidh
tínfid
iar
cach
taebomna
isin
Gaedilc.
Semig
`ud´
im
`morro´
f
`or´
na
taebomnaib
chena
⁊
is
rempo
do-ecmaing
doib
.i.
f
`or´
`coic´
taebomnaib
.i.
f
`or´
b,
c,
d,
t,
g.
Bogad
beithi
cetam
`us´
.i.
sop
⁊
lop
.i.
am
`al´
ata
B〈h〉
atraig.
Uath
bogas
in
beithi
fil
and,
ar
ní bi
p
isin
Gaedilc.
Semigud,
amal
ata
a
B〈h〉
atraig.
Uath
and
is
semíu
'nas
i
n-aill.
Bocad
cuill
.i.
clach
⁊
ach ,
bocad
d
.i.
sodh
⁊
odh .
Bocad
for
tinní
.i.
tath
⁊
ath .
Bocad
for
gort
.i.
magh
⁊
agh .
Seímigud
b
immorro
.i.
a
b〈h〉
en ,
a
bhan ,
a
bhe
binn
.
S〈eimiugud〉
c
dano
.i.
o
chíun ,
do
cheín ,
o
chianaibh ,
o
chetoir .
Semigud
d
.i.
dhamsa ,
dhuítsiu .
Semigud
t
.i.
a
t〈h〉
ír ,
a
thuaigh .
Semiugud
g
.i.
a
ghradh
⁊
a
ogha
.
Aírdibdad
immorro
forta
〈dá 〉
taebomna
`
.i.
taebomna
amal
fedaib
´
.i.
for
sailig
⁊
for
ferna
.i.
orro
dibdudh
.i.
a
mbricht
ass
di
raith
amal
ata
ardibdad
sailech
.i.
a
s〈h〉
al
,
a
s〈h〉
uil
.
Airdibdad
ferna
.i.
a
fhind
,
a
fhir
,
inn
f〈h〉
eda
.
Is
sain
so
frisna
cubaid
᚛ᚕ᚛ᚓ᚜
.i.
euad
⁊
edadh
ín
dorusa
uerbi
`
.i.
tabair
esemplair
´
gur
uínge
⁊
cingit
⁊
cuíng
is
ecen
di
littir
Latianda
ica
scribind
na
consaní
.i.
n
⁊
g.
Ní
hecen
acht
᚛ᚍ᚜
a
oenur
ar
son
in
da
littre
sin
isin
Gaedilc,
ut
est:
᚛ᚒᚍᚕ᚜
.i.
uínge
᚛ᚉᚗᚍ᚜
.i.
cuing
᚛ᚈᚔᚍᚔᚈ᚜
cingít .
Nidat
inunna
dano
suin
fris
nad
cubaid
cach
ae
dib-seo
᚛ᚕ⁊ᚓ᚜
,
ut
est,
seeit
`
in
teinid
´
,
tria
᚛ᚓ᚜
a
scribind.
Seit
`.i. ´
conar ,
tria
ᚕ
a
scribind.
Neím
nathrach
.i.
ᚓ
a
scribind.
Min
`
.i.
beic
´
,
iphi
and.
Min
arba
.i.
᚛ᚔ᚜
and.
Nemh
ím
talmain,
neamh
im
uisce
ᚕ
andsen.
Air
i〈t〉
trega
ara tugad
forfeda
eter
isin
aib〈g〉
itir
ín
Ogaim
.i.
do
fregra
do
defoghur
amal
ad-berar
isna
Breathaibh
Nemedh
.i.
genmota
forfeda
a
fail
defoghur
na
nguta
⁊
dano
do
saínígedh
foghur
forsna
fedhaibh,
air
is
buga
fogair
bís
isna
forfedhaibh,
ut
est
neam ,
᚛ᚕ᚜
and;
naemh ,
ᚙ
and;
nem ,
᚛ᚔ᚜
and.
It
e
coic
gne
ín
berla
tobaidi
.i.
berla
Fene
⁊
fasaige
na
filed
⁊
berla
et
arsgarta
⁊
berla
forttide
na
filed
triasa n-agaillet
cach
dib
a
chele
⁊
iarmberla
amal
ro gab:
cuíc
.i.
ruín
et
ballorb
.i.
ball
do
forbau
na
filidechta
aícce,
no
is
do
chanaid
is
ainm
et
muírne
.i.
mirinn í
no
míruíne .
Gne
n-aill
do
iarmberla
.i.
iarum
⁊
dano
⁊
atat
⁊
tra
⁊
immorro
⁊
edon
⁊
iar
⁊
ar
⁊
ceist
⁊
caír
⁊
cisne
⁊
caidat
⁊
ni
annsa
⁊rl.
Gne
n-aill
dano
.i.
forsna
`
.i.
f
`er´
aib
´
⁊
fona
⁊
esna
⁊
tresna ,
sec〈h〉
na .
It
e
na
lorga
fuach
ín
sin
lasin
filid.
Gne
n-aill
dano
.i.
he ,
es ,
em ,
co ,
tre ,
tair ,
do ,
o ,
fo ,
faír .
Dialt
n-etarlemmí
ín
sin
lasin
filid.
Iarmberla
tra
cosin
annuas.
Is
aire
raiter
iarmberla
de
.i.
ara
se〈c〉
dacht
amal
iaruinn,
da
fedtar
a
thaithmeach:
no
iarmberla
.i.
berla
raníg
Íar
mac
Nema
fo
dheoidh
⁊
ni fetar
a
thaithmeach.
Ocus
berla
a-edarsgarta
et
er
na
fedaibh
aireghdaibh
.i.
berla
tresa fuil
deliugud
na
fid
n-aire〈g〉
da
isin
aenfhocul
triana
n-inde
taithmeach,
ut
est,
amal
ro gabh
ros
.i.
roí
oiss
quando
`
.i.
in tan
´
as
rois
caelli
⁊
rass
iar
lind
in tan
as
ros
uisce
.i.
rofhos
mad
for
marbuisce
no
Column b
roidh
ass
mad
for
sruth
⁊
ro
as
in tan
as
ros
lín
.i.
ar
a
luas
⁊
ar
a
thigi
asas.
Ocus
a
mberla
forteidi
.i.
fordorcha
no
ruamanta
inna
filidechta,
amal
as-rubairt
ín
file
hi
scuil
Feniusa:
I aill aro ní anfem de
Brimon smetrac〈h〉
Column a
⁊
ín
fid
na
geibh
greim
taebomna
na
feda
na
focail?
Is
e
in
fidh
gabus
greim
taebomna
quidem
.i.
fid
a
ndiaid
araile
⁊
fidh
bis
for
primfhid
a
focail
no
araen
re
defhoghur
a
n-aensillaib,
ut
est
beoir,
feoil,
Briain
⁊rl
no
fidh
teít
a
consanacht
.i.
u.
Fid
gabus
greim
dá
taebomna
.i.
aenfidh
fregras
ín
tomus
do
dhib
taebomnaib,
ut
dicitur:
cach
da
taebomna
ar
fidh.
Fid
gabus
greim
focail
.i.
fidh
labhrus
a
aenur.
Fidh
na
ghabhand
greim
taebomna
na
fedha
na
focail
.i.
u
nihelsa
ut
dicitur:
nec
uocales
nec
consonantes
habentur
`
.i.
nach
gutai
⁊
nach
consoíní
iat
´
no
fidh
bhís
a
ndiaid
araile
ut
diximus
`
mar
adubrumar
´
.
Conadar
dano
isin
beithi-luis-〈n〉
in
taebomna
gabus
greim
fedha
⁊
taebomna
gabus
greim
taebomna
⁊
feda
et
taebomna
gabus
greim
da
fid
no
da
taebomna
et
da
taebomna
gabus
gre
im
fedha
et
taebomna
gabus
gre
im
coic
fidh
⁊
se
taebomna
et
taebomna
gabus
gre
im
tri
fid
⁊
ceithri
taebomna
et
taebomna
gabus
gre
im
focail
et
taebomna
na
gebhend
gre
im
taebomna
no
feda
no
focail.
Ín
taebomna
ghabhus
gre
im
da
fid
no
da
taebomna
ng.
Is
i
ín
taebomna
gabhus
gre
im
feda
.i.
queirt.
Is
i
gabhus
gre
im
taebomna
⁊
feda
.i.
c
⁊
u
`
nihelsa
´
et
taebomna
gabus
gre
im
fedha
.i.
gach
da
taebomna
ar
fid
í
tomus.
Taebomna
gabus
gre
im
coic
fed
⁊
◌
taebomna
.i.
duir
i
n-ínad
díne
disoil.
Ni
machtad
in tan
ghabhus
gre
im
na
coic
fidh
⁊
na
se
taebomna
ge
gabhaidh
gre
im
da
fidh
⁊
da
taebomna.
Taebomna
gabus
gre
im
trí
fídh
⁊
ceithri
taebomna
.i.
sail
a
n-inad
forsail.
Taebomna
gabus
gre
im
focail
.i.
taebomna
con-geb
gre
im
forbaidhe.
Taebomna
na geb
greim
taebomna
na
feda
na
focail
.i.
taebomna
dia
togaib
uath
ceand
do
raít〈h〉
.
Ceist,
cis
lir
deich
do-chuisin?
Ni
annsa.
In
traigh
lasin
Laitneoir,
ín
dech
lasin
filid,
ut
Donatus
dixit:
pes
est
sillabarum
et
temporum
certa
dínum〈er〉
atio
.i.
ata
ín
traigh
conid
armidetu
demin
inna
sillab
⁊
inna
n-aimser
.
Ata
dano
airmidetu
derb
sillab
⁊
traighed
⁊
aímser
ocon
Gaidhíul
o
dhialt
co
bricht:
sillab
foirbthe
cach
deach
dibh
di
arailíu
isin
Gaedilc
conid
a
hocht
samlaidh
í
mbricht
conid
airmidetu
dearb
saín
o
oensillaib
co
a
ocht.
Dialt
.i.
di
fo
dhiultadh
conach fil
alt
and.
Recomhrac
.i.
re
i
comhraiget
na
di
shillaib
immon
alt.
Iarcomrac
.i.
iarum
comraigit
.i.
iar
cach
ndedenach
.i.
comrac
na
tri
sillab
forsna
da
sillabaib
tuíseacha.
Feleas
.i.
fi
les
na
lama
no
fo
laís
cibeadh
dib
beras
.i.
lesin
filid,
uair
is
cudruma.
Claenre,
uair
ar
a
re
`
.i.
claen
a
rind
´
is
a
dho
ar
ín
dara
leith
⁊
a
tri
forin
leth
n-ailí.
Luibenchossach
.i.
ín
choss
cona
luibnibh
.i.
na
coic
meoir
⁊
in
traigh
ín
sessed.
Claidemnas
.i.
claidebh
manus
.i.
manus
lamh
⁊
claidebh
na
laimí
ín
slinnean,
⁊
is
e
in
secht〈mad〉
dialt.
Bricht
.i.
bríocht
.i.
ocht
mbriathra
and,
no
brícht
iarsinni
brigtair
ocht
sillaba
and.
Ceist,
cate
deochair
eter
dialt
⁊
a
dheach?
Ni
annsa.
Ín
trath
is
forfhidh
ín
dialt
alt
eter
defhogur
and.
In tan
immorro
is
taebomna
⁊
primfidh
alt
eter
in
taebomna
⁊
in
fid
and.
In tan
immorro
is
aenguthaige
amal
ata
a,
o,
alt
et
er
da
aimsir
and.
Aenfid
i
ndíalt,
a
do
i
recomarc
⁊rl
.i.
primfid
no
forfid.
Is
airi
sin
ní talla
in
trefoghur
i
n-aendialt.
Ocht
sillaba
isan
focul
is
mo
isan
Gaedilc,
ut
est
fiannamailcecheterdarai
⁊
anrocomrainicsiumairne
⁊rl.
Tri
sillaba
deg
immorro
isin
focul
is
mo
isin
Laitin
ut
est
tinerificabilitutinetaitibus.
Iss
e
int
ainm
aírmí
.i.
a
tri
no
〈a 〉
ceithir.
It
eat
Column b
na
hanmanda
uird
airmí
immorro
primus
⁊
sequndus
⁊
tercius
.i.
anmand
a
n-airmí
iar
proís
⁊
a
n-anmand
uird
airmí
immorro
iar
n-aicned.
Is
i
sin
an
deochair,
airím
anforbthe
amal
ata
a
ííí
no
a
coic,
ar
nochon fuillter
`
fogailter
´
o
choitibh.
Airim
forbthe,
ut
est,
a
se,
a
aen
fo
se,
a
do
fo
thri,
a
tri
fo
do.
Airim
forbthi
in
sin,
uair
airissed
o
choitibh
co
coir.
Airím
ollforbthe
ut
est
a
do
dec
.i.
a
haen
a
haile
`
◌
´
dec,
a
do
a
s〈es〉
sed,
a
tri
a
ceathramthu,
a
cethri
a
trian,
a
se
a
ceirtleath
samlaidh,
amal
ro gab
a
do
dec
.i.
a
aen
⁊
a
do
⁊
a
tri
a
se
sin,
⁊
a
ceithri
iarsin
conid
a
deich
sin
⁊
a
se
iarsin
conid
a
se
déc
samhlaíd.
Conid
airimh
ín
saín
is
fuillíu
anda
coít
tria
taithmet
a
lethe.
Is
cach
coitidí
ís
randaidhí
⁊
ní
cach
rannaigi
is
choitide
⁊rl.
Ceist,
cia
roaig
dialt
i
mmeít
⁊
i
llaiget?
Ni
annsa.
Dialt
co
ceill
.i.
coic
litri
and
a
n-as
móde,
aenlitir
immorro
a
n-as
lughude
.i.
ic
sluinn
cheilli
comlaine
amal
ata
o
no
i.
Dialt
didiu
bunad
cacha
Gaedelge
acht
mod
⁊
tod
⁊
troth.
Cid
fodera
nach
bunadh
doibh
seín?
Ni
annsa.
Ar
is
dialt
cach
ai
dhibh,
⁊
ní
bunad
ín
raet
do
fen,
no
dano
is
bunadh
cach
Gaedelge
dialt
acht
mod
⁊
tod
⁊
troth.
Acht
is
momo
lem
and
chena
nidat
bunad
Gaedelge
acht
is
bunad
ceillí.
Caíte
in
cenel
dianad
bunadh?
Ni
annsa
.i.
mod
cach
ferda
.i.
gach
ball
ferda
⁊
cach
comna
ferda
⁊
todh
cach
mbanda
.i.
cach
ball
banda
⁊
cach
comna
banda;
⁊
troth
cach
neoturda
.i.
nach
nechtardae
.i.
cach
comna
nemeguscda,
no
dano
nídat
dialta
etir
⁊
nídat
bunad
Gaedelge
iarum
mod
⁊
dod
⁊
traet
acht
ad
bunadha
ceniuil
ut
dicitur
acht
atat
arae
sin
araile
Gaedelge
dianad
bunad
amal
ro ghabh
mod
.i.
mo
a
ed
í
n-airde,
no
mod
.i.
mo
od
.i.
od
ceol
in tan
is
mascal
.i.
moo
ín
ceol.
Is
moo
quam
ín
ceol
is
lughu
amal
ro ghabh
índ
aidbsi
i
n-Druim
Ceata
.i.
tood
no
to
od,
tae
a
ed
in tan
as
femen:
no
tod
.i.
to
od
.i.
tod
in
ceol
.i.
in
ceol
bec
.i.
cronan
no
certan
bec
í
n-aith〈fh〉
egad
in
moir
`
.i.
in
ceol
ís
mo
´
.
Traeth
.i.
treíth
a
ed
no
a
odh
fri
fedhadh
mascail
⁊
femin,
no
traeth
iarsinní
traethaít
na
ciulu
islí
na
ciuil
arda
.i.
stocairecht
no
cornairecht.
Gne
n-aile
no
mod
.i.
mo
a
ed
í
n-airdí
in tan
is
torand
no
is
crand.
Todh
.i.
tae
a
ed
in tan
is
fod
ron
aile
is
taitiu
inas
in
aill.
Tra eth
.i.
tra ethaít,
a
thraethas
in tan
is
fet,
fo
bith
is
caeli
⁊
is
cru aidhi
inas
in ni
eli
is
tra et.
As-per aid
araili
com dis
anm and
aidmí
ciuil.
Caidi
a
n
`d´
emnigud?
Ni
annsa.
Mó
a
od
in tan
is
cruit.
Tod
.i.
tai
a
od,
in tan
as
bindi
is
tuíu
⁊
is
isliu
atá
〈na 〉
a
n-aill.
Traeth
.i.
traethaíd
in
dis
eili
in tan
is
stocc,
fo
bith
is
airdi
a
〈fh〉
áidh.
Is
airi
is
traeth
doib.
No
dano
mod
⁊
tod
⁊
traeth
.i.
anmunda
ball
ferrda
⁊
band〈a〉
⁊
neudarda
sin
amal
as-bert
in
Laitneoir:
nomen
membri
uiri
uel
nomen
membri
muileiris
uel
nomen
membri
neutri
⁊
it
focail
Grecda
sin
ciasu
Laitine
ata
deismirec〈h〉
t
dib
⁊
nac〈h〉
dad
dialta,
ar
nis filet
o
neoch
⁊
ní fuilter
uaitib
acht
mine
derntar
mod
for
mod
⁊
tod
for
tod
⁊
traeth
for
traeth.
Secundum
quosdam
cumad
et
arscarad
indsci:
Isse,
issi,
issed,
iar
Macaib
Miled.
Uindius,
uindsi,
ondor,
iar
Feraib
Bolg.
Mod,
t⁅
`o´
⁆
od,
traeth,
iar
Tuathaib
De
Danand.
Iss
e
so
tra
a
cumair
Column a
.i.
is
e
bunad
gach
Gaedelge
.i.
dialt
.i.
o
recomrac
co
bricht
⁊
ni
bunad
he
d'aensillaib
amal
`ro gab ´
mod
⁊
tod
⁊
traeth
⁊
iar
cach
dialt
tucad-side
sund
⁊
is
aire
ro tathmetaid-side
sech
gach
dialt,
ar
do-chuaidh
menma
friu
comtís
recomraig:
air
fo-gabar
a
condaill
.i.
a
caindeligud,
ut
diximus.
No
dano
mod
⁊
tod
⁊
traeth
a
n-anmand
na
mball
ferda
⁊
banda
⁊
neoturda
amal
as-bert
in
Laitneoir:
Nomen
membri
uirilís
⁊
nomen
membri
muliebris
⁊
nomen
membri
neutri
⁊
it
focail
Grecda
sin
cidh
i
Laitin
ata
desmirecht
dibh
⁊
is
airi
nachat
dialta,
ar
ní fil〈et〉
o
neoch
⁊
ni filter
uaidibh
acht
meni derntar
mod
⁅⁊ ⁆
for
mod
⁊
tod
fri
tod
⁊
traeth
fri
traeth.
Do-miditer
alta
uad
.i.
toimsiter
aisti
inn
aírcetail
fri
haltaibh
na
ndaeni
amal
toims〈i〉
ter
fri
cach
indsce.
Cindas
toímsiter
fri
cach
ínsci?
.i.
corop
cach
dialt
frecras-sa
di
araili
amal
ata
tís
tuas,
air
is
ed
a
chubhaidh
in tan
is
cobfhidh,
⁊
is
cobfhid
in
focal
ind
imfrecra
⁊
is
comdeach
in
tarmfor〈t〉
cend.
Coic
filltigthi
fichet
hí
remim
amal
ros gabh
andso
sis:
Fer
a
ainmniugud.
Fir
a
sealbad.
I
fiur
a
aitreib.
Ar
fear
a
airicheall.
Co
fear
a
ascnam.
In
fer
a
inchosc.
A
fir
a
togairm.
Hi
fer
a
innothacht.
Sech
fer
a
sechmall.
Oc
fir
a
furmiud.
O
fhir
a
foxaul.
For
fer
a
fortud.
Fri
fer
a
frerlige .
In
fir
a
tustidhi.
Fo
fiur
a
fothud.
Do
fiur
a
dhanad.
De
fhíur
a
dingbhail.
Iar
fiur
a
thiarmoracht.
La
fer
a
thaebtu.
Im
fer
a
ímthimcheall.
Ar
fíur
a
fresgabhail.
Dar
fer
a
thairsce.
Frisin
fer
a
thormach.
Tre
fer
a
thregdhadh.
Is
fer
a
thuarasgbhail.
Ri
fíur
a
remíudh.
Fedar
dano
a
n-illar
.i.
fir
〈a 〉
ai〈n〉
mnigud ,
na
fir
a
tuarascbhail,
ac
feraib
a
ínchosc,
na
fer
a
shealbad,
dona
feraib
a
ndanadh,
sic
ín
sequentibus.
Fear
didiu,
ebadh
a
fhidh
ín
anma
as-berar
fer,
e
a
guta,
dialt
a
diach
.i.
son
oencongbalach
cen
alt
et
ir.
Dichongbail
and
io
no
iphín
a
fidh
ina
remim
no
ína
shealbhadh
in tan
as-berar
fír
.i.
ar
bít
ín
dis
ína
reim
io
and
amal
ata
fír
iphín
and
amal
ata
do
fhir
io
amal
ata
a
fír
iphin
amal
ata
o
fhir.
Is
aire
nach
airimh
ebhadh
ína
reim
ce
beith
í
n-araileib
and
amal
ata
co
fer
⁊rl.
Air
ní fil
acht
reim
ceilli
namma
in
gach
baile
i
mmairend
in
fhidh
bís
isin
ainmnid.
Isna
filltib
as
io
no
iphin
bhis
íntib
in
gach
baile
nach
mairend
conid
aire
sin
ad-berar
io
no
iphin
a
fhidh
ína
reim
no
'na
shealbad
⁊rl.
Dínin
disail
a
forbaidh
.i.
a
aicníd
lasin
Laitneoir,
air
it
e
teora
fuirbhthe
do-chuisnet
.i.
arnín
⁊
dinin
dishail
⁊
forsail
.i.
arnín
arding
〈d〉
ed,
forsail
for
fot
fedair,
dinín
disail
for
gair
gabhaidh.
Arnin,
ut
est
glonn
⁊
donn
⁊
crann
⁊
glenn.
Forsail,
ut
est
sron
⁊
slog
⁊
mor.
Dínín
disoil,
ut
est
fer
⁊
cor
⁊
ler
⁊
tor
⁊
cach
timarta
air
chena.
In tan
scribt〈h〉
ar
ínt
ainm
Ogaim
is
and
scribtar
na
forbaide-sea
uasu
fri
realadh
fuid
⁊
gair
no
fri
tennad,
ar
ni tuigfidhea
cheana.
Uair
amal
do-beir
ín
Laitneoir
acuít
forsna
sillabaib
cuimre,
ut
est
pax
⁊rl
⁊
circumplex
forsna
sillabaib
fota,
ut
res,
sic
do-beir
in
Gaedel
dine
dishoil
arna
cuimribh,
ut
est
fer
⁊
for〈s〉
ail
forna
fodaib
amal
ro gab
Column b
lamh
⁊
amal
bís
graib
in
gach
aenebert
ilfoclaig
la
acuit
no
la
circumplex,
sech
hís
arnin
araen
re
dine
disail
no
araen
rí
forsail
i
n-aenfocul
ut
ceann
⁊
sron.
Airnin
iarum
ernid
nin
no
airnin
.i.
fair
nin,
air
is
nin
scribthar
ag
fuacra
na
forbaidi-sin
.i.
nin
ainm
coitcheand
do
gach
litir
et
er
feadaib
⁊
taebomnaib.
Forsail
dano
sail
faír
air
í〈s〉
sail
scribt〈h〉
ar
ig
incosc
na
forbaide-sin
ar
is
for
fut
bis
forsail,
⁊
i〈s〉
siniud
na
haimsire
do
forín
sail,
no
forsail
.i.
foruillid
in
focul
conad
foda
no
forsail
.i.
furail
seach
in
cumair.
Dini〈n〉
disail
.i.
di
fo
diultad
and
co nach
nín
⁊
co nach
sail
acht
is
duír
scribthar
ac
ínchosc
na
forbaidi-sin
.i.
ar
is
didbail
na
haimsire
toirnes
duír
amal
as
tormach
tormaiges
sail,
no
dine
disail
de
sin
dofuilliud
.i.
nemfuilliud.
As-beraít
araile
is
aire
scribthar
duir
ar
dine
disoil,
air
is
duír
fil
ar
dus
an
dine
disóil,
⁊
is
aire
scribthar
nin
air
nín,
ar
is
nin
fil
fo
deoidh
and
⁊
is
aire
scribthar
sail
ar
forsail
ar
is
sail
fil
a
medon
inte
no
ut
alíí
dicunt
ail
.i.
aímser
furail
seach
in
cumair.
Díne
.i.
dinin
.i.
ní
nin
.i.
in
fid
acht
is
forbaid.
Di〈sh〉
ail
.i.
ín
aimsir
fota
no
di〈sh〉
ail
.i.
nemhfhuilled
no
nemfurail.
Alt
co fesear
cía
halt
huad
dona
secht
n-altaib
.i.
anamain,
nath,
anair,
eamaín,
laid,
setrud,
soinemain,
dian
cona
nduanaib.
O
seín
inund
is
o
dheachaib
sluintir
alta
nan
huad
ar
na rob
innsci
cumascda.
Nath
.i.
noaid
anair.
Anamain
.i.
an
somain.
Laed
.i.
laitir
no
luaitir
no
leoaid
in tan
is
air,
no
is
onní
as
laus
.i.
moladh.
Sedradh
.i.
séd
raid
no
raith
air
set.
Sainemain
.i.
sain
a
maine
risin
aisti
reamaind.
Dian
.i.
di
air:
no
dían
.i.
adbol
an
nomain.
O
sin
anund
.i.
ota
na
secht
primaisti
amach
is
o
deacaib
is
ní
de
na
deachaibh
for-icfa
⁊
is
uaidibh
ainmníugud
doib
a
forba
gacha
rainne
a
nduain
⁊
recomrac
a
forduain
⁊
iarcomarc
bairdne,
ar
na rop
innsce
cumaisci
ar
na ro〈b〉
prois
amal
aistí
na
ndaerbard.
Lorga
fuach
.i.
lorg
ua
focul
.i.
amal
bite
lorga
i
llamaib
duine
for
portaibh
sesga
og
immthecht
o
purt
do
phurt
ar
na torchrad
inna
lighi,
imtha
is
amlaidh
ith
e
in
so
na
lorga
biti
a
ciallabair
no
í
ngenaib
na
filed
ic
fosugud
o
focul
co
focul.
Lorca
fuach
iarum
.i.
remsuigeacad
da
sillaeibh
et
er
in
da
comuaim,
ut
Cormac
bard
cecinit:
Im ba seasach, im ba seang ⁊rl.
Cia leth gu brath iar cuairt cros
co sluidfea mo coblach creas?
In ba sair ba siar ri suail,
in ba tuaid no in bodes?
Column a
fris,
briathar
gnima
so.
Aurlon
`d´
dano
ai
`n´
m
d'oreill
gaei
.i.
índ
adarc
dub
bis
mon
gaí,
is
di
ar-sisidar
in
gai,
ím-tha
is
amlaid
ar-sisidar
in
indsce
don
trediu-sa
.i.
ís
e
is
i
is
ed,
no
dona
deich
n-urlandaib-sea
.i.
se
da
tri
cethri
.i.
urlanda
ferínsci
sin
.i.
is
e
.i.
ín
fear,
da
.i.
da
fear,
tri
.i.
tri
fír,
ceithri
.i.
cethri
fir,
no
urlonn
índsci
slondud
reimmi
.i.
ferínscí
⁊
banínscí
⁊
deimínsci.
Inunda
immorro
urlann
ferinsce
⁊
banínsce
o
sin
amach.
Is
aire
nach indister
seach
a
ceathair.
Si
di
teora
cetheora
urlanna
banínsce
andsin.
Is
i
.i.
in
bean,
di
.i.
di
mnai,
teora
.i.
teora
mna,
ceitheora
.i.
ceitheora
mna.
It
e
⁊
at
iat
immorro
urlanna
coitcheanda
et
er
banindsci
⁊
feríndscí.
Is
ed
immorro
urlann
deminnsci
ut
dicitur:
is
ed
a
cheann.
Fri
hurlainn
ferinnsci
dano
aentaigis
deminnsci
a
n-urlandaib
ilair
.i.
da
nem
ut
dicitur
da
fear
⁊rl.
No
urland
innsce
.i.
ferinnsce
⁊
baninnsce
⁊
deminnsce.
Coníge
seo
corp
ind
Auraiccepta.